Limited Şirketten Haklı Sebeple Çıkma Davası ve Ortağın Korunması
Hukuki Danışmanlık Almak İster Misiniz?
Av. Can Kilercioğlu ile doğrudan iletişime geçin.
Limited Şirketten Haklı Sebeple Çıkma Davası ve Ortağın Korunması
Bandırma, Bursa ve Çanakkale bölgesindeki limited şirketlerde, ortaklık ilişkisinin çekilmez hale geldiğini düşünen bir ortağın aklına gelen ilk soru çoğu zaman şirketten ayrılıp ayrılamayacağıdır. Türk Ticaret Kanunu, haklı sebeplerin bulunması halinde ortağa mahkeme yoluyla şirketten çıkma imkânı tanır. Bu yazı, çıkma davasının ne olduğunu ve dava sürerken ortağın haklarının nasıl korunabileceğini genel hatlarıyla açıklamayı amaçlar.
Limited Şirketten Çıkma Hakkı Nedir?
Limited şirkette ortağın şirketten ayrılması her zaman tek bir yola bağlı değildir. Esas sözleşmede çıkma hakkına yer verilmişse ortak, sözleşmede öngörülen koşullar çerçevesinde tek taraflı beyanıyla ortaklıktan çıkabilir. Esas sözleşmede böyle bir hak düzenlenmemiş olsa dahi ortağın elinde başka bir imkân bulunur. Kanun koyucu, haklı sebeplerin varlığı halinde ortağa mahkemeye başvurarak çıkma davası açma hakkı tanımıştır.
Türk Ticaret Kanunu, her ortağın haklı sebeplerin bulunması durumunda şirketten çıkmasına karar verilmesi için mahkemeye başvurabileceğini düzenler. Bu hak, ortağın sahip olduğu pay oranına bakılmaksızın tanınan, emredici ve mutlak nitelikte bireysel bir pay sahipliği hakkıdır. Sahip olunan bu hakkın esas sözleşmeyle sınırlandırılması veya tümüyle kaldırılması mümkün değildir.
Çıkma Davasında Haklı Sebep Nasıl Değerlendirilir?
Haklı sebep, davacı ortak açısından ortaklık ilişkisini çekilmez kılan tüm durum ve koşulları ifade eder. Bu sebepler ortaklar arasındaki kişisel ilişkilerde ortaya çıkabileceği gibi, ortak ile şirket arasındaki ilişkide de doğabilir. Uygulamada haklı sebep olarak değerlendirilen durumlara örnek olarak ortaklığı çekilmez kılacak nitelikteki husumet, şirketin işleyişi ve faaliyetleri hakkında bilgi verilmemesinin süreklilik kazanması, ortağın şirketten dışlanması, yöneticilerin kişisel menfaatleri doğrultusunda hareket ederek şirketi borca batık hale sürüklemesi gibi haller gösterilebilir.
Haklı sebebin somut olayda gerçekleşip gerçekleşmediği hâkim tarafından değerlendirilir. Burada önemli bir nokta, davacı ortağın haklı sebeplerin oluşumunda asli kusurlu olmamasıdır. Ortağın, sebeplerin doğmasında diğer ortaklardan veya yöneticilerden daha fazla kusurunun bulunması halinde çıkma talebi dürüstlük kuralına aykırı sayılabilir. Çıkma davasının son çare olarak görülmemesi gerektiği de kabul edilir. Ortaklık ilişkisi ve ortaklar arasındaki güven temelden sarsılmışsa, ortaktan önce iptal, butlan veya azil gibi başka davalar açması beklenemez.
Çıkma Davası Kime Karşı Açılır ve Ayrılma Akçesi Nedir?
Haklı sebeple çıkma davası, sonucu itibariyle ortaklık ilişkisini değiştiren inşai nitelikte bir davadır ve haklı sebeplerin ispatı davacı ortağa düşer. Davanın doğru tarafa yöneltilmesi de önem taşır. Çıkma davası şirket tüzel kişiliğine karşı açılmalıdır. Diğer ortaklara karşı yöneltilen davanın taraf sıfatı yokluğundan reddedilmesi söz konusu olabilir.
Çıkma davasının ortak açısından en önemli sonucu ayrılma akçesidir. Ayrılma akçesi, ortağın şirkete getirdiği sermayenin karşılığı olarak şirket varlığındaki gerçek payını ifade eder. Ortak, çıkma talebiyle birlikte ayrılma akçesini de isteyebilir. Bu durumda inşai nitelikteki çıkma talebi ile eda niteliğindeki ayrılma akçesi talebi bir arada ileri sürülmüş olur. Ayrılma akçesinin ne zaman muaccel olacağı ise kanunda belirli koşullara bağlanmıştır. Bu koşulların başında şirketin kullanılabilir bir özkaynak üzerinde tasarruf ediyor olması gelir.
Çıkma Davası Sırasında Ortağın Hakları Nasıl Korunur?
Çıkma davasının kesinleşmesi zaman alabilir. Bu süreçte hem çıkmak isteyen ortağın hem de şirketin korunması ihtiyacı doğar. Davacı ortağın haklarının bir kısmını veya tamamını kullanmaya devam etmesi şirket açısından sakınca yaratabilirken, ortağın muhtemel ayrılma akçesi alacağının da güvence altına alınması gerekebilir. Kanun bu ihtiyaca karşılık özel bir imkân öngörmüştür. Talep üzerine, davacı ortağın ortaklıktan doğan hak ve borçları kısmen veya tamamen dondurulabilir.
Hak ve borçların dondurulması dışında, somut olayın gerektirmesi halinde başka geçici hukuki korumalara da başvurulabilir. Şirketin çoğunluk ortaklarınca seçilen müdürlerin, şirket varlıklarını azaltarak davacının ayrılma akçesi alacağını sonuçsuz bırakma ihtimaline karşı şirket malvarlığı üzerine tedbir konulması ya da şirkete denetim kayyımı atanması gündeme gelebilir. Yönetim kayyımı atanması ise müdürlerin görevini geçici olarak sona erdirdiğinden son derece ağır bir tedbirdir ve ancak istisnai bir son çare olarak değerlendirilir. Bu nedenle her uyuşmazlıkta hangi korumanın talep edilebileceği davanın kendi koşulları içinde belirlenmelidir.
Limited şirket ortaklığından çıkma, hem çıkma şartlarının hem de ayrılma akçesinin değerlendirilmesini gerektiren teknik bir süreçtir. Sürecin doğru yönetilmesi ve dava sırasında uygun geçici hukuki korumaların talep edilmesi, ortağın haklarının korunması bakımından belirleyici olabilir. Bu konuda hukuki danışmanlık ihtiyacı duyan kişilerin, kendi durumlarına özgü bir değerlendirme için bir avukata başvurmaları yerinde olur.