Vergi İncelemesinde Defter Ve Belge İbraz Etmemenin Sonuçları Nelerdir?
Hukuki Danışmanlık Almak İster Misiniz?
Av. Can Kilercioğlu ile doğrudan iletişime geçin.
VERGİ İNCELEMESİNDE DEFTER VE BELGE İBRAZ ETMEMENİN SONUÇLARI NELERDİR?
Kilercioğlu Hukuk & Danışmanlık olarak Bandırma, Çanakkale ve Bursa bölgesinde vergi hukuku ve vergi ceza hukuku alanında avukatlık ve danışmanlık hizmeti vermekteyiz. Vergi incelemesi süreçleri, defter ve belge ibraz uyuşmazlıkları, vergi kaçakçılığı suçları ve vergi cezalarına karşı açılan davalarda savunma ve hukuki danışmanlık hizmeti sağlamaktayız.
Bir vergi incelemesi başladığında mükelleften çoğu zaman defter ve belgelerini ibraz etmesi istenir. Ancak defterler kaybolmuş, yanmış, çalınmış ya da herhangi bir nedenle teslim edilememiş olabilir. Bu durumda mükellefin karşılaşacağı sonuçlar çok ciddi olabilir, çünkü defter ve belgeleri ibraz etmemek belirli koşullarda hapis cezası gerektiren bir suç sayılır. Bu yazıda vergi incelemesinde defter ve belge ibraz etmemenin sonuçları ele alınmaktadır.
İbraz Etmemek Gizleme Sayılır
Vergi Usul Kanununa göre, varlığı sabit olan defter ve belgelerin vergi incelemesi sırasında yetkili kişilere ibraz edilmemesi, hukuken gizleme olarak kabul edilir. Bu fiil, Vergi Usul Kanununun 359. maddesinde düzenlenen vergi kaçakçılığı suçunu oluşturur. Kanunun ifadesiyle, varlığı noter tasdik kayıtları veya başka yollarla sabit olduğu halde defter ve belgelerin incelemeye yetkili kişilere ibraz edilmemesi gizleme sayılır.
Bu düzenlemenin temel amacı, vergi sisteminin en önemli denetim mekanizması olan vergi incelemesinin etkinliğini korumaktır. İbraz etmeme, incelemeyi engellediği için ağır bir yaptırıma bağlanmıştır.
Suçun Oluşması İçin Aranan Şartlar
Defter ve belge ibraz etmemenin gizleme suçu sayılabilmesi için bazı şartların bir arada bulunması gerekir.
Birincisi defter ve belgelerin varlığının sabit olmasıdır. Hiç tutulmamış bir defterin gizlenmesinden söz edilemez. Bu nedenle önce defterlerin gerçekten var olduğunun tespit edilmesi gerekir. Mükellef defterlerinin varlığını noter kayıtları, vergi dairesi kayıtları, ticaret sicil kayıtları gibi çeşitli yollarla ortaya koyabilir. Varlığı ispatlanamayan defterlerin ibraz edilmemesi durumunda suç oluşmaz.
İkincisi defter ve belgelerin tutulma, saklama ve ibraz zorunluluğuna tabi olmasıdır. Üçüncüsü saklama süresinin dolmamış olmasıdır. Dördüncüsü defter ve belgelerin vergi incelemesi kapsamında yetkili kişilerce istenmiş olmasıdır. Beşincisi ise mükellefe ibraz için bir süre tanınmış olması ve mükellefin makul bir gerekçe olmaksızın bu süre içinde ibrazdan kaçınmasıdır.
Yetkili Kişiye İbraz Etmeme Şartı
Suçun oluşması için defter ve belgelerin vergi incelemesine yetkili kişilere ibraz edilmemiş olması gerekir. Vergi incelemesi yapmaya yetkili kişiler kanunda sayılmıştır. Bunlar vergi müfettişleri, vergi müfettiş yardımcıları, ilin en büyük mal memuru ve vergi dairesi müdürleridir. Bu kişiler dışındaki görevlilere, örneğin yoklama memurlarına defter ibraz edilmemesi bu suçu oluşturmaz.
Usulüne Uygun İnceleme Şartı
Önemli bir nokta, ibraz talebinin usulüne uygun bir vergi incelemesi kapsamında yapılmış olmasıdır. Usulüne uygun bir incelemede şu hususlar bulunmalıdır:
Hangi defter ve belgelerin istendiği açıkça belirtilerek bir isteme yazısıyla talep edilmelidir. Mükellefe defter ve belgeleri sunmak için on beş günden az olmamak üzere uygun bir süre verilmelidir. İsteme tebligatı, defter ve belgelerin saklama süresi içinde yapılmalıdır. Bu usul kurallarına uyulmadan yapılan bir talep nedeniyle ibraz etmeme, suçun oluşması bakımından tartışmalı hale gelir. Bu nedenle inceleme sürecinin usulüne uygun yürütülüp yürütülmediği büyük önem taşır.
Mücbir Sebep Savunması
Kanun, ibraz etmeyen mükellef bakımından bir karine getirmiştir. Yani defter ve belgeleri ibraz etmeyen mükellefin, bunların mücbir sebeplerle ulaşılamaz olduğunu kendisinin ispatlaması beklenir. Yangın, sel, deprem, hırsızlık gibi mükellefin iradesi dışında gelişen ve belgelendirilebilen durumlar mücbir sebep olarak ileri sürülebilir. Bu tür bir durumun varlığı ve belgelenmesi, mükellefin savunması bakımından belirleyici olur.
Cezası Ne Kadardır
Defter ve belgeleri gizlemek suretiyle işlenen vergi kaçakçılığı suçunun cezası, Vergi Usul Kanununun 359. maddesinde düzenlenmiştir. Bu fiil için öngörülen ceza on sekiz aydan beş yıla kadar hapistir. Diğer vergi kaçakçılığı suçlarında olduğu gibi bu ceza da adli para cezasına çevrilemez. Bunun yanında ibraz etmeme, vergi incelemesinin sağlıklı yapılmasını engellediğinden, verginin re'sen tarh edilmesi gibi idari sonuçlar da doğurabilir.
Sonuç
Vergi incelemesinde defter ve belge ibraz etmemek, belirli koşullar altında gizleme sayılır ve hapis cezası gerektiren bir vergi kaçakçılığı suçu oluşturur. Suçun oluşması için defterlerin varlığının sabit olması, usulüne uygun bir incelemede yetkili kişilerce istenmesi ve makul bir gerekçe olmaksızın ibrazdan kaçınılması gerekir. Mücbir sebep savunması ve usul kurallarının denetimi sonucu doğrudan etkilediğinden, böyle bir durumla karşılaşan mükellefin bir avukatın hukuki desteğini alması büyük önem taşımaktadır.