Tüzel Kişilik Perdesinin Kaldırılması Nedir, Hangi Hallerde Uygulanır?
Hukuki Danışmanlık Almak İster Misiniz?
Av. Can Kilercioğlu ile doğrudan iletişime geçin.
Tüzel Kişilik Perdesinin Kaldırılması Nedir, Hangi Hallerde Uygulanır?
Kilercioğlu Hukuk ve Danışmanlık olarak Bandırma, Bursa ve Çanakkale çevresinde ticaret ve şirketler hukuku alanında danışmanlık vermekte, tüzel kişilik perdesinin kaldırılması ve şirketler topluluğundan doğan alacak uyuşmazlıklarında alacaklı ve şirket tarafına vekillik yapmaktayız. Gerçek borçlunun tespiti, tazminat ve takip süreçlerinde hukuki temsil sağlamaktayız.
Sermaye şirketlerinde ortaklar kural olarak yalnızca taahhüt ettikleri sermaye kadar sorumludur ve şirketin malvarlığı ortakların malvarlığından ayrıdır. Bu ilkeler ticari hayatın güvenliği için önemlidir. Ancak bazı durumlarda tüzel kişiliğin bu bağımsızlığı, alacaklılardan kaçmak veya sorumluluktan kurtulmak için bir paravan olarak kullanılır. İşte bu hallerde alacaklının perdenin ardındaki gerçek borçluya ulaşmasına imkan veren hukuki yol, tüzel kişilik perdesinin kaldırılmasıdır. Bu yazıda perdenin kaldırılmasının ne anlama geldiği, hangi hallerde gündeme geldiği ve hangi yöntemlerle uygulandığı ele alınmaktadır.
Tüzel Kişilik Perdesinin Kaldırılması Ne Anlama Gelir?
Tüzel kişilik perdesinin kaldırılması, sınırlı sorumluluk ilkesinin bir istisnası olarak geliştirilmiş bir teoridir. Şirketin bağımsız kişiliğinin ardına saklanarak haksız menfaat elde eden gerçek veya tüzel kişilerin açığa çıkarılmasını ve şirketin ödeyemediği borçlardan sorumlu tutulmasını amaçlar. Perdenin kaldırılması tüzel kişiliği sona erdirmez, yalnızca alacaklının zararının giderilmesi için bir araç sunar. Türk hukukunda bu teori, Türk Medeni Kanunu'nun 2. maddesindeki dürüstlük kuralı ve hakkın kötüye kullanılması yasağına dayandırılmaktadır.
Perde Hangi Hallerde Kaldırılabilir?
Yargıtay, perdenin kaldırılmasını istisnai ve son çare niteliğinde bir uygulama olarak görmektedir. Muvazaa veya tasarrufun iptali gibi başka bir hukuki yola başvurulması mümkünse perdenin kaldırılması yoluna gidilmez. Ayrıca tüzel kişiliğin sorumluluktan kurtulmak amacıyla araçsallaştırıldığını gösteren güçlü kanıtlar aranır. Uygulamada perdenin kaldırılmasını gündeme getiren başlıca haller şunlardır:
•Ortakların şahsi borçlarından kaçınmak için kanuna karşı hile niteliğinde işlemler yapması.
•Şirket sermayesinin kasten yetersiz hale getirilmesi.
•Şirket ile ortakların malvarlıklarının veya faaliyet alanlarının birbirine karışması.
•Şirketin yalnızca belirli menfaatler için bir araç olarak kullanılması.
•Şirketler topluluğunda hâkimiyet ilişkisinin kötüye kullanılması.
Perdenin Kaldırılmasının Yöntemleri
Perde, somut olayın özelliğine göre farklı yönlerde kaldırılabilir. Düz kaldırmada, şirketin borçlarından dolayı ortaklarına veya yöneticilerine başvurulur. Yargıtay kararlarında esas alınan yöntem budur. Tersine kaldırmada, ortağın şahsi borcundan dolayı şirketin malvarlığına gidilir. Çapraz kaldırmada, bir bağlı şirketin borcu sebebiyle önce hâkim şirkete başvurulur, ardından asıl borçlu olan diğer bağlı şirkete ulaşılır. Yatay kaldırmada ise aynı kişiler tarafından tek elden yönetilen, hukuken bağımsız fakat aralarında organik bağ bulunan kardeş şirketler bir bütün olarak değerlendirilir.
Perdenin Kaldırılması Ayrı Bir Dava Türü müdür?
Uygulamada tüzel kişilik perdesinin kaldırılması davası adıyla bağımsız bir dava türü bulunmamaktadır. Perdenin kaldırılması talebi, takip veya tescilin iptali, taşınırın iadesi, tazminat ya da bir itiraz veya definin dikkate alınmaması gibi davalar içinde ileri sürülür. Perde ancak mahkeme kararıyla kaldırılır. Mahkeme, perdenin ardındaki kişilerin davranışlarını inceleyerek tüzel kişiyi ve onu kötüye kullanan kişiyi bir bütün olarak değerlendirir.
Tüzel kişilik perdesinin kaldırılması, sıkı şartlara bağlı ve istisnai bir hukuki yoldur. Alacağını tahsil edemeyen ve karşısındaki şirketin bir paravan olarak kullanıldığından şüphelenen alacaklılar açısından da, böyle bir iddiayla karşılaşan şirket açısından da sürecin doğru delillerle ve dikkatle yürütülmesi önem taşır. Bu nedenle erken aşamada hukuki destek alınması yerinde olur.