Tarım Arazilerinde Yapılaşma ve Arazi Kullanımı: 4 Nisan 2026 Tarihli Yönetmelik Düzenlemeleri
Tarım Arazilerinde Yapılaşma ve Arazi Kullanımı: 4 Nisan 2026 Tarihli Yönetmelik Düzenlemeleri
Gönen, Bandırma ve Balıkesir bölgesinde gayrimenkul ve tarım hukuku alanında; tarım arazisi kullanım izinleri, yapılaşma uyuşmazlıkları ve idari para cezalarına itiraz konularında hukuki destek sağlıyoruz.
Yönetmeliğin Amacı ve Kapsamı
4 Nisan 2026 tarihinde Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Tarım Arazilerinin Korunması ve Kullanılması Hakkında Yönetmelik", tarım arazilerinin korunması, kullanılması ve planlanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemektedir. Bu Yönetmelik, 9 Aralık 2017 tarihli ve 30265 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan önceki yönetmeliği yürürlükten kaldırmıştır.
Yönetmeliğin temel amacı, toprak ve arazi varlığının korunması ile tarımsal üretimin sürdürülebilirliğinin sağlanmasıdır. Tarım arazileri, amacına uygun olmayan kullanımlardan korunmakta ve yapılaşma işlemleri belirli izin ve şartlara bağlanmaktadır.
Tarım Arazilerinde Yapılaşma ve Kullanım Kuralları
Tarım arazilerinde izin alınmaksızın herhangi bir yapılaşma yapılamaz ve arazi tarımsal amacı dışında kullanılamaz. Verilen izinlerin şartlarına ve hazırlanan toprak koruma projelerine tam olarak uyulması zorunludur.
İzin alınmadan veya verilen izinlere aykırı olarak gerçekleştirilen yapılaşma ve kullanımlar, ihlal olarak kabul edilir. Bu durumda idari süreçler derhal uygulanır.
İhlalin Tespiti ve Uygulanacak Süreç
İhlalin tespit edilmesi hâlinde şu adımlar izlenir:
•İnşaat hâlinde olan yapılarda faaliyet derhal durdurulur.
•Tamamlanmış yapılarda kullanımına izin verilmez.
•İdari para cezası uygulanır.
İdari para cezasının tebliğinden itibaren bir ay içinde gerekli izinlerin alınması durumunda, yapı tamamlanabilir veya kullanıma uygun hâle getirilebilir. Bu süre içinde izin alınmaması veya talebin reddedilmesi hâlinde, ilgililere iki ay içinde izinsiz yapıların yıkılması ve arazinin tarımsal üretime uygun hâle getirilmesi yükümlülüğü verilir.
Yükümlülüğün yerine getirilmemesi durumunda faaliyet yeniden durdurulur ve idari para cezası üç katı olarak uygulanır. Yıkım ve eski hâle getirme işlemleri, ilgili belediye veya il özel idaresi tarafından bir ay içinde gerçekleştirilir.
Toprak Koruma Projelerine Aykırılık
Toprak koruma projelerine aykırı hareket edilmesi hâlinde idari para cezası uygulanır ve projeye uygunluk sağlanması için azami iki ay süre tanınır. Bu sürenin sonunda aykırılığın devam etmesi durumunda faaliyet durdurulur, mevcut izinler iptal edilir ve idari para cezası üç katına çıkarılır.
Yıkım ve Masrafların Tahsili
Yıkım ve arazinin eski hâline getirilmesi işlemleri sonucunda oluşan masraflar, ilgili kişilerden genel hükümlere göre tahsil edilir. Belediye veya il özel idaresinin yıkım yükümlülüğünü süresi içinde yerine getirmemesi hâlinde, yıkım yetkisi doğrudan Tarım ve Orman Bakanlığı'na geçer. Bakanlık tarafından gerçekleştirilen işlemlerin giderleri, %100 fazlasıyla ilgili idareden tahsil edilir. Tahsil edilememesi durumunda alacak, merkezi bütçe paylarından kesinti yoluyla karşılanır.
Fiili Bölünme ve Hukuka Aykırı Devirler
Tarım arazilerinin fiili olarak bölünmesi veya hukuka aykırı devir işlemlerine izin verilmez. Bu tür durumlar —örneğin kooperatifler aracılığıyla gerçekleştirilen parçalı kullanımlar— tespit edildiğinde, gerekli idari para cezaları uygulanır ve Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusunda bulunulur.
Sonuç
4 Nisan 2026 tarihli Yönetmelik, tarım arazilerinin korunması amacıyla izin sistemini güçlendirmiş ve ihlallere karşı daha etkin yaptırım mekanizmaları getirmiştir. Manyas, Bandırma ve Erdek gibi tarımsal potansiyeli yüksek bölgelerde arazi sahibi olan, yapılaşma planlayan ya da tarım arazisi devir işlemi gerçekleştirmek isteyen kişilerin bu yönetmelik hükümlerine dikkat etmesi büyük önem taşımaktadır.
Tarım arazinizde izin süreçleri, idari para cezasına itiraz ya da yıkım kararına karşı hukuki yollar konusunda destek almak için büromuzla iletişime geçebilirsiniz.