Şirketin Kamu Borcunda Ortak Mı Yoksa Müdür Mü Sorumlu, İdare Önce Kime Başvurur?
Hukuki Danışmanlık Almak İster Misiniz?
Av. Can Kilercioğlu ile doğrudan iletişime geçin.
ŞİRKETİN KAMU BORCUNDA ORTAK MI YOKSA MÜDÜR MÜ SORUMLU, İDARE ÖNCE KİME BAŞVURUR?
Kilercioğlu Hukuk & Danışmanlık olarak Bandırma, Çanakkale ve Bursa bölgesinde vergi hukuku, ticaret hukuku ve icra hukuku alanlarında avukatlık ve danışmanlık hizmeti vermekteyiz. Şirketlerin kamu borçları, ortakların ve kanuni temsilcilerin sorumluluğu, ödeme emrine itiraz ve vergi uyuşmazlıklarına ilişkin süreçlerde vekillik ve hukuki destek sağlamaktayız.
Bir şirketin ödenmeyen vergi veya prim borcu söz konusu olduğunda, idarenin önce kime başvuracağı ve kimin ne kadar sorumlu olacağı çoğu zaman karışıklık yaratır. Özellikle bir kişinin hem ortak hem de müdür olduğu küçük ölçekli şirketlerde bu ayrım daha da önem kazanır. Bu yazıda şirketin kamu borcunda ortak ile kanuni temsilcinin sorumluluğunun farkları ve idarenin takip sırası ele alınmaktadır.
Önce Asıl Borçlu Şirkete Başvurulur
Her iki sorumluluk türünde de ortak olan ilke şudur: kamu alacağı öncelikle asıl borçlu olan şirket tüzel kişiliğinden tahsil edilmeye çalışılır. Şirketin kendi sorumluluğu birincil yani asli sorumluluktur. İdare, doğrudan ortağa veya müdüre başvuramaz. Önce şirket hakkında cebri takip işlemlerinin yürütülmesi ve alacağın şirket mal varlığından tahsil edilemediğinin veya edilemeyeceğinin anlaşılması gerekir.
Ancak bu sürecin tamamlanmasından sonra, ortakların ya da kanuni temsilcilerin sorumluluğuna gidilebilir. Bu yönüyle hem ortağın hem de kanuni temsilcinin sorumluluğu ikincil yani fer'i niteliktedir. Asıl borçlu şirket takip edilmeden sorumlulara başvurulması hukuka aykırılık oluşturur.
Sorumluluğun Kapsamı Farklıdır
Ortak ile kanuni temsilcinin sorumluluğu arasındaki en önemli fark, sorumluluğun kapsamındadır. Limited şirket ortağı, tahsil edilemeyen kamu borcundan yalnızca sermaye hissesi oranında sorumludur. Yani sorumluluğu sınırlıdır ve pay oranını aşmaz.
Buna karşılık kanuni temsilci, yani limited şirket müdürü veya anonim şirket yönetim kurulu üyesi, tahsil edilemeyen kamu alacağının tamamından kişisel mal varlığıyla sorumludur. Kanuni temsilcinin sorumluluğu sınırsızdır. Bu fark, özellikle yüksek tutarlı kamu borçlarında büyük önem taşır.
Hangi Şirkette Kim Sorumlu
Sorumluluğun kapsamı şirket türüne göre de değişir. Limited şirketlerde hem ortaklar sermaye hisseleri oranında, hem de müdür sıfatındaki kanuni temsilci borcun tamamından sorumlu olabilir. Anonim şirketlerde ise durum farklıdır. Anonim şirket ortakları yani pay sahipleri, kamu borcundan kişisel olarak sorumlu tutulmaz. Anonim şirkette kamu borcundan kişisel sorumluluk yalnızca kanuni temsilci sıfatındaki yönetim kurulu üyeleri bakımından söz konusudur.
Bu nedenle anonim şirket ile limited şirket arasındaki bu fark, ortakların üstlendiği risk açısından belirleyicidir. Anonim şirkette sadece pay sahibi olan, yönetimde yer almayan bir ortak kamu borcundan kişisel olarak sorumlu olmazken, limited şirkette her ortak pay oranında sorumludur.
Bir Kişi Hem Ortak Hem Müdürse
Uygulamada özellikle küçük şirketlerde aynı kişi hem ortak hem de müdür olabilir. Böyle bir durumda bu kişinin hangi sıfatla ve hangi kapsamda sorumlu tutulduğu önem taşır. Müdür sıfatıyla borcun tamamından sınırsız sorumlu olabilirken, ortak sıfatıyla yalnızca pay oranında sorumludur. İdarenin takibi hangi sıfata dayandırdığı, kişinin karşılaşacağı sorumluluğun kapsamını doğrudan belirler. Bu nedenle takip işleminin dayanağının ve kişiye hangi sıfatla başvurulduğunun dikkatle incelenmesi gerekir.
Ödeme Emri ve İtiraz Hakkı
Ortak veya kanuni temsilci hakkında takip başlatıldığında, kendisine bir ödeme emri tebliğ edilir. Bu ödeme emrine karşı yasal süre içinde itiraz etme hakkı bulunmaktadır. Kişi, borcun şirketten tahsil edilemediğine ilişkin şartların gerçekleşmediğini, kendisine yanlış sıfatla başvurulduğunu, sorumlu olduğu dönem veya oranın hatalı belirlendiğini ileri sürebilir. Ödeme emrine itiraz süreleri kısa olduğundan, takiple karşılaşan kişinin vakit kaybetmeden hareket etmesi gerekir.
Sonuç
Şirketin kamu borcunda idare önce asıl borçlu olan şirkete başvurur, ancak borç şirketten tahsil edilemezse sorumlulara gidilir. Limited şirket ortağı sermaye hissesi oranında sınırlı, kanuni temsilci ise borcun tamamından sınırsız sorumludur. Anonim şirkette sadece pay sahibi olan ortak kişisel sorumlu tutulmaz. Bir kişinin hangi sıfatla ve hangi kapsamda takip edildiğinin doğru belirlenmesi sonucu doğrudan etkilediğinden, böyle bir takiple karşılaşan kişinin bir avukatın hukuki desteğini alması büyük önem taşımaktadır.