Muris Muvazaası İle Tenkis Davası Arasındaki Fark Nedir, Hangisini Açmalıyım?
Hukuki Danışmanlık Almak İster Misiniz?
Av. Can Kilercioğlu ile doğrudan iletişime geçin.
MURİS MUVAZAASI İLE TENKİS DAVASI ARASINDAKİ FARK NEDİR, HANGİSİNİ AÇMALIYIM?
Kilercioğlu Hukuk & Danışmanlık olarak Bandırma, Çanakkale ve Bursa bölgesinde miras hukuku alanında avukatlık ve danışmanlık hizmeti vermekteyiz. Muris muvazaası nedeniyle tapu iptali ve tescil davaları, tenkis davaları, saklı pay ve miras paylaşımına ilişkin uyuşmazlıklarda vekillik ve hukuki destek sağlamaktayız.
Miras bırakanın sağlığında yaptığı bir devir nedeniyle hakkının zedelendiğini düşünen bir mirasçının önünde iki farklı hukuki yol bulunur. Muris muvazaası nedeniyle tapu iptali ve tescil davası ve tenkis davası. Bu iki dava uygulamada sıkça karıştırılır ve hangisinin açılması gerektiği çoğu zaman tartışma konusu olur. Oysa aralarında çok önemli farklar vardır. Bu yazıda muris muvazaası ile tenkis davası arasındaki temel farklar ele alınmaktadır.
İki Davanın Temel Mantığı Farklıdır
İki dava arasındaki en temel fark, dayandıkları mantıkta yatar. Muris muvazaası, miras bırakanın mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla yaptığı ve gerçek iradesini yansıtmayan geçersiz işlemleri hedef alır. Burada iddia, yapılan işlemin baştan itibaren geçersiz olduğudur.
Tenkis davası ise tamamen farklı bir mantığa dayanır. Tenkis, miras bırakanın geçerli olan ancak saklı paylı mirasçıların yasal haklarını aşan tasarruflarının indirilmesini hedefler. Yani tenkiste işlem geçerlidir, sadece saklı payı ihlal ettiği ölçüde indirime tabi tutulur.
Bu ayrım çok önemlidir. Muris muvazaasının konusunu hukuken geçersiz işlemler oluştururken, tenkis davasının konusu hukuken geçerli ve sonuç doğuran işlemlerdir. Bir işlem muvazaalı yani geçersizse tenkise konu olamaz, çünkü tenkis ancak geçerli işlemler için söz konusudur.
Kimler Dava Açabilir
İki dava, davacı bakımından da önemli ölçüde farklılaşır. Tenkis davası kural olarak yalnızca saklı paylı mirasçılar tarafından açılabilir. Saklı pay, kanunun belirli mirasçılara tanıdığı ve miras bırakanın dokunamayacağı asgari miras payıdır. Saklı pay sahibi olmayan bir mirasçı tenkis davası açamaz.
Buna karşılık muris muvazaasında, saklı pay sahibi olsun veya olmasın tüm mirasçılar kendi payları oranında tapu iptali ve tescil davası açabilir. Bu yönüyle muris muvazaası davası, tenkise göre daha geniş bir mirasçı grubuna dava hakkı tanır.
Süre Bakımından Fark
İki dava arasındaki en kritik farklardan biri süreyle ilgilidir. Muris muvazaasına dayalı davalar herhangi bir zamanaşımı veya hak düşürücü süreye tabi değildir. Muvazaalı işlemin üzerinden uzun yıllar geçmiş olsa dahi mirasçılar bu davayı açabilir.
Tenkis davası ise hak düşürücü sürelere tabidir. Mirasçı, saklı payının zedelendiğini öğrendiği tarihten itibaren bir yıl ve her halde belirli bir süre içinde tenkis davası açmak zorundadır. Bu süreler kaçırılırsa tenkis hakkı düşer. Bu nedenle süre bakımından muris muvazaası davası mirasçıya daha geniş bir hareket alanı tanır.
Sonuçları Bakımından Fark
İki davanın sonuçları da farklıdır. Muris muvazaasında işlem tamamen geçersiz sayılır ve taşınmazın tapusunun tamamen iptal edilerek terekeye döndürülmesine karar verilebilir. Yani sonuç, malın bütünüyle miras ortaklığına geri dönmesidir.
Tenkis davasında ise işlem geçerli kabul edildiğinden, yalnızca saklı payı ihlal eden kısım yönünden indirim yapılır. Bu indirim kimi zaman işlemin kısmen iptali, kimi zaman da bedelinin kısmen ödenmesi şeklinde gerçekleşir. Bu nedenle muvazaa davası, sonuçları itibarıyla tenkise göre daha kapsamlıdır.
İki Dava Birlikte Açılabilir mi
Uygulamada bu iki dava çoğu zaman birlikte veya kademeli olarak açılır. Mirasçı, öncelikle işlemin muvazaalı yani geçersiz olduğunu ileri sürerek tapu iptali ve tescil talep edebilir. Mahkeme muvazaa bulunmadığına karar verirse, ikinci kademede saklı payın korunması için tenkis talebinde bulunabilir. Yargıtay, mirasçıların tenkis davası ile birlikte kademeli olarak veya ayrı bir dilekçeyle muvazaa nedeniyle iptal davası açabileceğini kabul etmektedir.
Bu noktada görevli ve yetkili mahkeme farkına dikkat etmek gerekir. Tenkis davasında miras bırakanın son yerleşim yeri mahkemesi yetkiliyken, muris muvazaası davasında taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir. İki dava birlikte açıldığında, daha kapsamlı olan muvazaa davasına göre yetki belirlenir.
Sonuç
Muris muvazaası ile tenkis davası, dayandıkları mantık, davacıları, süreleri ve sonuçları bakımından birbirinden önemli ölçüde farklıdır. Muvazaa geçersiz işlemleri hedef alır, süreye tabi değildir ve tüm mirasçılar açabilir. Tenkis ise geçerli işlemlerin saklı payı aşan kısmını hedef alır, süreye tabidir ve yalnızca saklı paylı mirasçılar açabilir. Hangi davanın açılacağı veya ikisinin birlikte mi açılacağı somut olayın koşullarına bağlı olduğundan, doğru stratejinin belirlenmesi için bir avukatın hukuki desteğini almak büyük önem taşımaktadır.