Mera veya Orman Arazisine Yapılan Yapılar Yıkılır Mı?
Mera veya Orman Arazisine Yapılan Yapılar Yıkılır Mı?
Gönen, Bandırma ve Balıkesir bölgesinde idare hukuku, gayrimenkul hukuku ve tarım arazileri hukuku alanında danışmanlık ve dava takip hizmetleri vermekteyiz. Mera ve orman arazilerindeki yapılaşma uyuşmazlıkları, yıkım kararlarına itiraz ve ecrimisil davalarında hukuki destek sağlamaktayız.
Kırsal alanda veya köy sınırları içinde inşa edilen yapıların bir kısmı, sonradan mera ya da orman arazisi üzerinde kaldığı gerekçesiyle yıkım tehdidiyle karşılaşmaktadır. Yıllarca kullanılan, üzerine yatırım yapılan bu yapıların akıbeti merak konusu olur. Cevap, arazinin hukuki niteliğine ve yapının durumuna göre değişmekle birlikte, yıkım her zaman kaçınılmaz değildir.
1. Mera ve Orman Arazileri Neden Özel Koruma Altındadır?
Mera arazileri 4342 sayılı Mera Kanunu, orman arazileri ise 6831 sayılı Orman Kanunu kapsamında devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan, özel mülkiyete konu olamayan alanlardır. Bu araziler üzerinde izinsiz yapı inşa edilmesi hem idari hem de cezai sonuçlar doğurur. Tapu senedi bulunsa dahi arazi mera ya da orman vasfı taşıyorsa, tapu iptal davası açılabilir; yapı ise yıkım kararıyla karşı karşıya kalabilir.
2. Yapı Her Durumda Yıkılır Mı?
Hayır, her durumda yıkım zorunlu değildir. Yıkım kararının uygulanıp uygulanmaması; arazinin hukuki niteliğinin kesin olarak tespitine, yapının ne zaman inşa edildiğine, imar affı ya da ıslah imar planı kapsamında kalıp kalmadığına ve idari süreçlerin nasıl yürütüldüğüne bağlıdır. Özellikle şu durumlarda yıkımdan kurtulma ya da süreci uzatma imkânı doğabilir:
•Arazinin gerçekte mera veya orman niteliği taşımadığının kadastro veya bilirkişi incelemesiyle ortaya konulması,
•Yapının imar affı kapsamında değerlendirilebilmesi,
•Meranın tahsis amacının değiştirilmesi (tahsis değişikliği) yoluna başvurulması,
•Orman sınırı dışına çıkarma (2B arazisi) işlemi kapsamında kalınması,
•Yıkım kararının usul ve esasa aykırı olduğunun tespiti.
3. Orman Arazisinde Yapı: 2B Nedir?
2B arazileri; orman olma vasfını yitirmiş, Orman Kanunu'nun 2. maddesinin (B) bendi uyarınca orman sınırları dışına çıkarılmış arazilerdir. 6292 sayılı Kanun kapsamında vatandaşlara satışa sunulan bu araziler üzerindeki yapılar belirli koşullarda yasal zemine kavuşturulabilir. Taşınmazın 2B kapsamında olup olmadığı Orman İdaresi ve Kadastro kayıtlarından öğrenilebilir. 2B kapsamında olduğu anlaşılan yapılarda yıkım riski önemli ölçüde azalır.
4. Mera Arazisinde Yapı: Tahsis Değişikliği Mümkün Mü?
4342 sayılı Mera Kanunu uyarınca mera arazileri; yatırım, sanayi bölgesi, köy yerleşim alanı veya benzeri amaçlarla kullanılmak üzere il mera komisyonu kararıyla tahsis amacı değiştirilebilir. Bu yol, özellikle köy veya kasabada uzun süredir üzerinde yapı bulunan meralarda gündeme gelebilir. Tahsis değişikliği kararı alındıktan sonra yapı, hukuki bir zemine oturtulabilir. Ancak bu süreç idari bir başvuru gerektirdiğinden, hukuki destek alınarak yürütülmesi önerilir.
5. Yıkım Kararı Geldiyse Ne Yapmalısınız?
İdare tarafından yıkım kararı tebliğ edildiğinde vakit kaybetmeksizin şu adımları izlemeniz önerilir:
•Yıkım kararına karşı tebliğ tarihinden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açın; aynı zamanda yürütmeyi durdurma talebinde bulunun.
•Arazinin kadastro ve tapu kayıtlarını inceleyin; mera ya da orman tespitinin doğruluğunu sorgulayın.
•Varsa 2B veya imar affı kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceğini araştırın.
•Yapının ne zaman inşa edildiğini belgeleyin; eski hava fotoğrafları ve köy muhtarlığı kayıtları bu aşamada delil niteliği taşır.
•Bir avukattan hukuki değerlendirme alarak süreci en erken aşamada yönetin; yıkım gerçekleştikten sonra geri dönüş son derece güçleşir.
6. Ecrimisil Nedir? Devlet Tazminat İsteyebilir Mi?
Mera veya orman arazisi üzerinde izinsiz yapı kullanan kişilerden devlet, ecrimisil adı verilen haksız işgal tazminatı talep edebilir. Ecrimisil; arazinin piyasa kira bedeline göre hesaplanır ve geriye dönük olarak beş yıla kadar istenebilir. Ecrimisil ihbarnamesine itiraz hakkınız mevcuttur; itirazı süresi içinde ve gerekçeli biçimde yapmanız, talep edilen bedeli önemli ölçüde düşürebilir.
Sonuç
Mera veya orman arazisi üzerindeki yapılar her durumda yıkılmak zorunda değildir. Arazinin gerçek niteliğinin sorgulanması, 2B kapsamı, tahsis değişikliği veya imar affı gibi yollar, yıkımın önüne geçebilir ya da süreci önemli ölçüde uzatabilir. Yıkım kararı tebliğ edildiğinde 60 günlük itiraz süresi son derece kısadır; bu nedenle bir avukattan destek alarak en hızlı şekilde harekete geçmek belirleyici olur.