Limited Şirkette Ayrılma Akçesi Nedir, Nasıl Belirlenir?
Hukuki Danışmanlık Almak İster Misiniz?
Av. Can Kilercioğlu ile doğrudan iletişime geçin.
Limited Şirkette Ayrılma Akçesi Nedir, Nasıl Belirlenir?
Kilercioğlu Hukuk ve Danışmanlık olarak Bandırma, Bursa ve Çanakkale çevresinde ticaret ve şirketler hukuku alanında danışmanlık vermekte, limited şirketten çıkan veya çıkarılan ortağın ayrılma akçesi taleplerinde ortak ve şirket tarafına vekillik yapmaktayız. Ayrılma akçesinin belirlenmesi, ödenmesi ve tahsili süreçlerinde hukuki temsil sağlamaktayız.
Limited şirketten çıkan veya çıkarılan ortak, ortaklık sıfatını kaybeder. Ancak bu ayrılma, ortağın elindeki esas sermaye payını da kaybetmesi anlamına gelir. İşte bu payın ekonomik karşılığını ortağa ödeyen bedel ayrılma akçesidir. Bu yazıda ayrılma akçesinin ne olduğu, nasıl hesaplandığı ve ne zaman ödendiği ele alınmaktadır.
Ayrılma Akçesi Nedir?
Türk Ticaret Kanunu'nun 641. maddesinde düzenlenen ayrılma akçesi, şirketten çıkan veya çıkarılan ortağın kaybettiği esas sermaye payının ekonomik olarak denkleştirilmesini sağlayan bedeldir. Şirket sözleşmesinde farklı bir düzenleme yoksa, ayrılan ortak esas sermaye payının gerçek değerine uyan ayrılma akçesini isteme hakkına sahiptir. Bu hak emredici niteliktedir. Şirket sözleşmesiyle veya ortaklar arasında yapılacak başka bir sözleşmeyle ortadan kaldırılması ya da kullanılamayacak düzeyde sınırlandırılması mümkün değildir. Ayrılma akçesinin borçlusu ortaklar değil, doğrudan limited şirketin tüzel kişiliğidir.
Ayrılma Akçesi Nasıl Hesaplanır?
Şirket sözleşmesinde aksi bir düzenleme bulunmadıkça ayrılma akçesi, esas sermaye payının gerçek değerine göre hesaplanır. Burada belirleyici olan payın itibari değeri değil, gerçek değeridir. Gerçek değerden kastedilen, payın bilanço değeridir. Ayrılmanın mahkeme kararıyla gerçekleştiği hallerde değerin hangi tarihe göre belirleneceği konusunda, Yargıtay istikrarlı biçimde karar tarihine en yakın tarihteki şirket malvarlığının gerçek değerinin esas alınması gerektiğini kabul etmektedir.
Sözleşmeyle Farklı Belirleme Mümkün müdür?
Şirket sözleşmesinde ayrılma akçesinin farklı şekilde belirlenmesi mümkündür. Ancak bu imkan, yalnızca şirket sözleşmesinde tanınan ayrılma hakkı bakımından geçerlidir. Haklı sebeplerin varlığında mahkeme kararıyla gerçekleşen çıkma veya çıkarma hallerinde, ayrılma akçesinin sözleşmeyle farklı düzenlenmesi mümkün değildir. Ayrıca sözleşmedeki düzenlemelerin objektif, anlaşılabilir ve eşit işlem ilkesine uygun olması gerekir. Farklı ortaklar için farklı hesaplama öngören düzenlemeler geçersizdir.
Ayrılma Akçesi Ne Zaman Ödenir?
Ayrılma akçesinin muaccel hale gelmesi, yani ödenebilir duruma gelmesi belirli şartlara bağlıdır. Bu şartlar, şirketin kullanılabilir bir özkaynağa sahip olması, ayrılan ortağın esas sermaye paylarının devredilebiliyor olması veya esas sermayenin azaltılmış olmasıdır. Bu seçeneklerin birbirine kanuni önceliği bulunmamakla birlikte, öğretide önce pay devri, sonra kullanılabilir özkaynaktan ödeme, en son çare olarak da sermaye azaltımı yolunun şirketin malvarlığını koruyacağı belirtilmektedir. Bu düzenlemenin amacı, ödeme sebebiyle şirketin ve geride kalan ortaklarla alacaklıların zarara uğramasını önlemektir.
Şirket Ödeme Yapmazsa Ne Olur?
Ayrılma akçesinin muaccel hale gelmesine rağmen şirket ödemekten kaçınırsa, ayrılan ortağın genel haciz yoluyla takip başlatması mümkündür. Bu noktada dikkat edilmesi gereken husus şudur. Ayrılma akçesinin miktarını belirleyen mahkeme kararı yalnızca tespit niteliği taşıdığından, doğrudan ilamlı icraya konu edilemez.
Ayrılma akçesi, limited şirketten ayrılan ortağın en önemli mali hakkıdır. Akçenin gerçek değer üzerinden doğru hesaplanması, muacceliyet zamanının belirlenmesi ve ödenmemesi halinde takip yollarının doğru kullanılması teknik bir değerlendirme gerektirir. Bu nedenle gerek ayrılan ortak gerekse şirket açısından sürecin hukuki destek alınarak yürütülmesi önem taşır.