Kamulaştırmasız El Atmada El Atmanın Önlenmesi Davası: Şartları, Tarafları ve Süreci
Hukuki Danışmanlık Almak İster Misiniz?
Av. Can Kilercioğlu ile doğrudan iletişime geçin.
Kamulaştırmasız El Atmada El Atmanın Önlenmesi Davası: Şartları, Tarafları ve Süreci
Gönen, Bandırma ve Balıkesir bölgesinde idare hukuku ve gayrimenkul hukuku alanında; el atmanın önlenmesi davaları ve kamulaştırmasız el atmaya karşı hukuki başvuru yolları konularında danışmanlık ve temsil hizmeti sunmaktayız.
Devlet ya da belediye, usulüne uygun bir kamulaştırma işlemi yapmaksızın taşınmazınıza fiilen el koydu. Taşınmazınızın üzerinden yol geçirildi, çevresi tel örgüyle çevrildi ya da bir kamu tesisi inşa edildi. Bu müdahale sürmekte ve taşınmazınıza erişiminiz engellenmektedir. Bu durumda başvurulabilecek en doğrudan hukuki yol el atmanın önlenmesi, bir diğer adıyla müdahalenin men'i davasıdır.
El Atmanın Önlenmesi Davası Nedir?
El atmanın önlenmesi davası, idarenin kamulaştırma işlemi yapmaksızın taşınmaza fiilen el koyması üzerine malik tarafından açılan ve idarenin haksız müdahalesinin sona erdirilmesini amaçlayan bir davadır. Bu dava, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun mülkiyet hakkını düzenleyen hükümleri ile 1956 tarihli Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı'nın ortaya koyduğu çerçeveye dayanmaktadır.
Yargıtay'ın yerleşik içtihadına göre, taşınmazına kamulaştırmasız el konulan malikin iki seçeneği vardır: müdahalenin durdurulmasını talep eden el atmanın önlenmesi davası açmak ya da müdahaleye rıza göstererek taşınmazın bedelinin ödenmesini istemek. El atmanın önlenmesi davası bu iki seçenekten birincisini oluşturur ve mülkiyet hakkının aktif biçimde korunmasını sağlar.
Davanın Şartları
El atmanın önlenmesi davasının açılabilmesi için bazı koşulların bir arada gerçekleşmiş olması gerekmektedir:
•Davacının taşınmazın maliki olması. Mülkiyet hakkına sahip olmayan kişilerin bu davayı açma ehliyeti yoktur.
•Müdahaleyi gerçekleştirenin kamulaştırma yetkisine sahip bir idare olması. Yetkisiz bir kurum ya da özel kişi tarafından yapılan müdahaleler için farklı hukuki yollar öngörülmüştür.
•El atmanın fiili ve süregelen nitelikte olması. Sona ermiş ya da tamamlanmış müdahalelerde artık men'i talebi güncelliğini yitirmiş olabileceğinden bu dava yoluna başvurmanın pratik yararı kalmayabilir.
•Müdahalenin hukuki bir dayanaktan yoksun olması; yani usulüne uygun bir kamulaştırma kararı bulunmaması ya da başlatılan kamulaştırma sürecinin tamamlanmamış olması.
Davanın Tarafları
El atmanın önlenmesi davasında davacı, taşınmazına haksız biçimde el konulan mülk sahibidir. Birden fazla ortak malik varsa bunların birlikte dava açmaları gerekmektedir.
Davalı ise taşınmaza fiilen müdahale eden kamu kurumudur. Bu; belediye, Karayolları Genel Müdürlüğü, Devlet Su İşleri, üniversite, Hazine veya başka bir kamu tüzel kişisi olabilir. Yanlış idareye karşı açılan davalarda mahkeme görev ve yetki itirazını değerlendirecektir; bu nedenle müdahaleyi gerçekleştiren kurumun doğru biçimde tespit edilmesi önem taşır.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
El atmanın önlenmesi davasında görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir. Yargı yolu bakımından adli yargı görevlidir; idare mahkemelerine başvurulması halinde görevsizlik kararıyla karşılaşılacaktır.
Yetkili mahkeme ise taşınmazın bulunduğu yer mahkemesidir. Taşınmaz Gönen'de ise Gönen Asliye Hukuk Mahkemesi, Bandırma'da ise Bandırma Asliye Hukuk Mahkemesi yetkili mahkeme sıfatını taşıyacaktır.
Süre Meselesi: Zamanaşımı Var mı?
El atmanın önlenmesi davalarında zamanaşımı meselesinin ayrıca değerlendirilmesi gerekmektedir. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı'na göre, mülkiyet hakkı taşınmaz sahibinin elinden alınmadığı sürece devam etmektedir; bu nedenle müdahalenin hukuka aykırılığı ortadan kalkmadığı sürece el atmanın önlenmesi talebi de belirli bir süreyle sınırlı değildir.
Bununla birlikte, fiili el atmanın uzun süre devam etmesi durumunda mahkeme değerlendirmesi karmaşıklaşabilmekte ve hak kayıplarına yol açabilecek usul sorunları gündeme gelebilmektedir. Bu nedenle taşınmazınıza el konulduğunu öğrendiğiniz andan itibaren gecikmeden hukuki adım atmanız son derece önemlidir.
Dava Sürecinde Dikkat Edilmesi Gerekenler
El atmanın önlenmesi davası açılmadan önce bazı hazırlıkların tamamlanmış olması sürecin etkinliğini artırır:
•Taşınmazın güncel tapu belgesi ve kadastro paftası temin edilmeli, el atmanın türü ve kapsamı net biçimde belgelenmelidir.
•İdarenin taşınmazı ne zaman kullanmaya başladığı, faaliyetin niteliği ve sürekliliği fotoğraf, tanık beyanı ve resmi yazışmalar aracılığıyla kayıt altına alınmalıdır.
•İdarenin herhangi bir kamulaştırma kararı alıp almadığı, kamulaştırma bedelini mahkemeye yatırıp yatırmadığı ve tescil işlemi gerçekleştirip gerçekleştirmediği araştırılmalıdır.
•Müdahalenin önlenmesinin fiilen mümkün olup olmadığı değerlendirilmeli; tesisin kalıcı biçimde inşa edildiği durumlarda bedel davası ya da ecrimisil yolu daha uygun seçenek olabilir.
Sonuç
El atmanın önlenmesi davası, kamulaştırmasız el atma karşısında taşınmaz malikinin elindeki en güçlü hukuki araçlardan biridir. Bu dava yoluyla idarenin haksız müdahalesinin sona erdirilmesi talep edilmekte; müdahalenin sürdürülmesinde zorunluluk bulunan durumlarda ise taşınmazın gerçek değerinin ödenmesi yönünde baskı oluşturulmaktadır. Taşınmazınıza haksız biçimde el konulduğuna inanıyorsanız, süreçlerin doğru yönetilmesi ve hak kayıplarının önlenmesi için vakit kaybetmeksizin hukuki destek almanız önerilir.