İş Kazasında İşçinin Kusuru İşverenin Sorumluluğunu Ortadan Kaldırır mı
Hukuki Danışmanlık Almak İster Misiniz?
Av. Can Kilercioğlu ile doğrudan iletişime geçin.
İŞ KAZASINDA İŞÇİNİN KUSURU İŞVERENİN SORUMLULUĞUNU ORTADAN KALDIRIR MI
Kilercioğlu Hukuk & Danışmanlık olarak Bandırma, Balıkesir ve Manyas bölgesinde iş hukuku ve ceza hukuku alanında avukatlık ve danışmanlık hizmeti vermekteyiz. İş kazası tespiti, iş kazasından doğan tazminat davaları ile işveren ve işçinin cezai sorumluluğuna ilişkin süreçlerde vekillik ve hukuki destek sağlamaktayız.
İş kazalarında en sık karşılaşılan savunmalardan biri kazanın işçinin kendi dikkatsizliği yüzünden meydana geldiği yönündedir. İşveren çoğu zaman işçinin kurallara uymadığını, kendisine söylenenleri yapmadığını ileri sürerek sorumluluktan kurtulmayı amaçlar. Peki işçinin kusurlu bir davranışı işverenin cezai sorumluluğunu gerçekten ortadan kaldırır mı. Bu sorunun cevabı sanıldığından daha incelikli olup işçinin davranışının niteliğine göre değişmektedir.
İşçinin İş Sağlığı ve Güvenliği Yükümlülükleri
İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu çalışanlara da bazı yükümlülükler getirmiştir. Çalışan, aldığı eğitim ve işverenin talimatları doğrultusunda kendisinin ve diğer çalışanların sağlık ve güvenliğini tehlikeye düşürmemekle yükümlüdür. İşyerindeki makine ve ekipmanları kurallara uygun kullanmak, güvenlik donanımlarını doğru kullanmak ve bunları keyfi olarak çıkarmamak, kendisine sağlanan kişisel koruyucu donanımı doğru kullanmak ve ciddi bir tehlike gördüğünde derhal haber vermek çalışanın temel yükümlülükleri arasındadır. Ayrıca işyerine sarhoş veya uyuşturucu madde almış olarak gelmek ve işyerinde alkollü içki veya uyuşturucu madde kullanmak kanunen yasaktır.
İşçinin Sıradan Dikkatsizliği Sorumluluğu Kaldırmaz
Burada ayırt edici olan en önemli ilke şudur. İşyerinde kazaları önlemeye yönelik kuralların amacı işçiyi kendi dikkatsizlik, tedbirsizlik ve acemiliğinden kaynaklanan kazalara karşı da korumaktır. Bu nedenle işçinin gerçekleştirdiği faaliyete bağlı risk alanı içinde kalması ve işverenin gerekli tedbirleri almamış olması kaydıyla, işçinin dikkatsiz, tedbirsiz veya acemi bir davranışı tek başına nedensellik bağını kesmez.
Başka bir deyişle işveren almakla yükümlü olduğu önlemleri almamışsa, işçinin sıradan bir dikkatsizliğini öne sürerek sorumluluktan tamamen kurtulamaz. İş güvenliği kuralları zaten insanın hata yapabileceği gerçeği üzerine kurulmuştur ve işverenin önlem alma yükümlülüğü işçinin olası hatalarını da kapsayacak şekilde değerlendirilir.
İşçinin Olağan Dışı Davranışı Sorumluluğu Etkiler
Buna karşılık her durumda işverenin sorumlu olduğu söylenemez. İşçinin davranışı olağan dışı ve anormal nitelikteyse, işin yapılması bakımından izlemesi gereken usulün ve kendisine verilen talimatların dışına çıkmışsa, işverenin sorumluluğu ortadan kalkabilir. Tüm güvenlik ekipmanlarının sağlandığı ve gerekli uyarıların yapıldığı bir ortamda işçinin bu önlemleri hiç dikkate almadan hareket etmesi sonucu yaralanması veya hayatını kaybetmesi halinde işverenin sorumluluğu doğmayabilir.
Aynı şekilde işçinin görevi gereği yapmakla yükümlü olmadığı bir işi, işverenin herhangi bir emir veya talimatı olmaksızın kendi iradesiyle üstlenmesi ve bu sırada kusurlu davranması durumunda da sonuç işverene yüklenemez. Doktrinde üstlenme kusuru olarak adlandırılan bu halde işçi kendi kusurundan dolayı tek başına sorumlu tutulur.
İşçinin Kendisi de Cezai Sorumluluk Taşıyabilir
İşçinin kusurlu davranışının yalnızca işvereni sorumluluktan kurtarıp kurtarmadığı değil, bizzat işçinin de cezai sorumluluğu doğup doğmayacağı önem taşır. İşyerinde diğer çalışanların sağlık ve güvenliğini özen yükümlülüğüne aykırı davranarak ihlal eden bir işçi, fiili tipik ise fail statüsü kazanabilir ve cezai sorumluluğu gündeme gelebilir.
İşçinin kusurlu hareketinin yoğunluğu kast derecesine ulaşıyorsa olası kastla öldürme veya yaralama, muhtemel kaza riskinin öngörülebildiği hallerde gerekli önlemlere uymayan işçinin ihmali sonucu meydana gelen kazada ise taksirle öldürme veya taksirle yaralama suçlarından değerlendirme yapılır. Burada önemli bir ayrım daha vardır. İşçinin ihlal hareketi işin yürütümünden kaynaklanıyorsa olay iş kazası sayılır. Ancak ihlal iki işçi arasındaki kişisel husumetten kaynaklanıyor ve bir işçinin diğerini kasten yaralaması veya öldürmesi şeklinde gerçekleşiyorsa, bu olay iş kazası kapsamında değerlendirilmez.
Kusur Oranı Nasıl Belirlenir
İş kazalarında kusur, eski uygulamadaki gibi sekiz üzerinden veya matematiksel oranlarla ifade edilen bir yöntemle belirlenmez. Bilirkişiler kusurlu olunup olunmadığı konusunda nihai bir karar verme yetkisine sahip değildir. Dikkat ve özen yükümlülüğünün ihlal edilip edilmediğine ilişkin değerlendirme tamamen hakimin takdirine bırakılmıştır. Hakim somut olayda faili kusurlu bulursa kusurun ağırlığını dikkate alarak cezayı belirler. Failin taksirli davranışına mağdurun yani işçinin taksirli davranışı eklenmiş olsa dahi bu durum failin kendi taksirinden kaynaklanan sorumluluğunu ortadan kaldırmaz, fail kusuru oranında sorumlu tutulur.
Sonuç
İş kazasında işçinin kusurlu davranışı her zaman işvereni sorumluluktan kurtarmaz. İşçinin sıradan dikkatsizliği, işveren gerekli önlemleri almamışsa nedensellik bağını kesmez. Ancak işçinin olağan dışı, talimatlara aykırı ve beklenmeyen bir davranışı söz konusuysa işverenin sorumluluğu ortadan kalkabilir. İşçinin kendisi de kusurunun derecesine göre cezai sorumluluk taşıyabilir. Bu nedenle iş kazası sonrası kusur dağılımının doğru tespiti hem işveren hem işçi açısından belirleyici olduğundan, sürecin bir avukatın hukuki desteğiyle yürütülmesi önem taşımaktadır.