IBAN Dolandırıcılığından Kesinleşmiş Cezam Var, Yeni Kanundan Yararlanabilir miyim?

IBAN Dolandırıcılığından Kesinleşmiş Cezam Var, Yeni Kanundan Yararlanabilir miyim?
 

Bandırma, Erdek ve Biga bölgesinde IBAN dolandırıcılığı ve infaz uyuşmazlıkları konularında hukuki destek arayan kişiler için lehe kanun değerlendirmesi, uyarlama talepleri ve infazın durdurulmasına ilişkin başvurularda vekillik ve hukuki danışmanlık hizmeti sunmaktayız.
 

Bu soru, kamuoyunda IBAN dolandırıcılığı olarak bilinen dosyalarda özellikle gündemdedir, çünkü hesabını kullandırdığı için nitelikli dolandırıcılıktan hüküm giymiş çok sayıda kişi bulunmaktadır. Bir ceza dosyası kesinleştikten sonra kanunun değişmesi, hükümlü için akla ilk gelen soruyu doğurur: Yeni kanun benim cezama da uygulanır mı? Ceza hukukunda bunun cevabı açıktır ve kesinleşme tek başına engel değildir. Ancak yeni kanundan yararlanmak kendiliğinden gerçekleşmez, usulüne uygun bir başvuru gerektirir. Başvurunun hangi mercie yapılacağı ve bu sırada cezanın infazının devam edip etmeyeceği ise ayrı kurallara bağlıdır. Bu kuralların bilinmemesi, hak edilen bir indirimin gecikmesine yol açabilir. Konu üç ayrı soruya ayrılarak ele alınmalıdır. Birincisi, yeni kanunun somut olayda gerçekten lehe olup olmadığıdır. İkincisi, değişikliğin ceza hükmüne mi yoksa infaz rejimine mi ilişkin olduğudur. Üçüncüsü ise başvurunun hangi mercie yapılacağıdır. Bu üç soru birbirinden farklı kurallara tabidir ve karıştırıldığında başvuru sonuçsuz kalabilir.
 

LEHE KANUN İLKESİ NE DEMEKTİR?
Türk Ceza Kanunu'nun 7. maddesi zaman bakımından uygulamayı düzenler. Maddenin ikinci fıkrasına göre, suçun işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklı ise failin lehine olan kanun uygulanır ve infaz olunur. Buradaki iki ifade birlikte okunmalıdır. Kanun yalnızca uygulanmakla kalmaz, aynı zamanda infaz olunur. Yani lehe kanunun etkisi hüküm aşamasıyla sınırlı değildir, infaz aşamasına da uzanır. Bu nedenle cezası kesinleşmiş ve hatta infazı başlamış bir hükümlü de lehe kanundan yararlanabilir.
 

FİİL SUÇ OLMAKTAN ÇIKARSA NE OLUR?
Türk Ceza Kanunu'nun 7. maddesinin birinci fıkrası bu durumu düzenler. Maddeye göre işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanuna göre suç sayılmayan bir fiilden dolayı kimseye ceza verilemez ve güvenlik tedbiri uygulanamaz. İşlendikten sonra yürürlüğe giren kanuna göre suç sayılmayan bir fiilden dolayı da kimse cezalandırılamaz ve hakkında güvenlik tedbiri uygulanamaz. Aynı fıkra devamında önemli bir sonuç öngörür. Böyle bir ceza veya güvenlik tedbiri hükmolunmuşsa, infazı ve kanuni neticeleri kendiliğinden kalkar. Yani fiil suç olmaktan çıkarılmışsa, kesinleşmiş hükmün infazı ve sonuçları ayrıca bir karara gerek olmaksızın ortadan kalkar.
 

İNFAZA İLİŞKİN DEĞİŞİKLİKLER DE GERİYE YÜRÜR MÜ?
Burada farklı bir kural işler ve bu ayrım sıkça karıştırılır. Türk Ceza Kanunu'nun 7. maddesinin üçüncü fıkrasına göre, hapis cezasının ertelenmesi, koşullu salıverilme ve tekerrürle ilgili olanlar hariç, infaz rejimine ilişkin hükümler derhal uygulanır. Yani infaz rejimine ilişkin yeni düzenlemeler lehe olup olmadığına bakılmaksızın derhal uygulanır. Buna karşılık erteleme, koşullu salıverilme ve tekerrür bakımından bu kural geçerli değildir ve bunlar lehe kanun değerlendirmesine tabidir. Bir kanun değişikliğinin hangi kategoriye girdiği, hükümlü bakımından doğuracağı sonucu tümüyle değiştirir.
 

UYARLAMA TALEBİ NEREYE YAPILIR?
Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 98. maddesi bu konuda iki ayrı merci gösterir. Maddenin birinci fıkrasının (a) bendine göre, mahkumiyet hükmünün yorumunda duraksama olursa veya sonradan yürürlüğe giren kanun hükmünün Türk Ceza Kanunu'nun 7. maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerekirse, hükmü veren mahkemeden karar istenir. Aynı fıkranın (b) bendine göre ise, çektirilecek cezanın hesabında duraksama olursa ya da cezanın kısmen veya tamamen yerine getirilip getirilemeyeceği ileri sürülürse, infaz hakimliğinden karar istenir. Yani yeni kanunun lehe olup olmadığının değerlendirilmesi hükmü veren mahkemenin, cezanın hesabına ilişkin duraksamalar ise infaz hakimliğinin görev alanındadır. Başvurunun doğru mercie yapılması, sürecin gereksiz uzamasını önler.
 

BAŞVURU İNFAZI DURDURUR MU?
Kural olarak durdurmaz. Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 98. maddesinin ikinci fıkrasına göre, birinci fıkra uyarınca yapılan başvurular cezanın infazını ertelemez. Yani uyarlama talebinde bulunulması, hükümlünün infazının kendiliğinden durması sonucunu doğurmaz. Ancak aynı fıkra bir istisna öngörür. Mahkeme veya infaz hakimliği, olayın özelliğine göre infazın ertelenmesine veya durdurulmasına karar verebilir. Bu, talep hâlinde ve somut duruma göre kullanılabilecek bir yetkidir. Özellikle yeni kanunun uygulanması hâlinde cezanın önemli ölçüde azalacağı ya da infazın tamamlanmış sayılacağı durumlarda bu yetkinin gündeme gelmesi beklenir.
 

LEHE KANUN DEĞERLENDİRMESİ NASIL YAPILIR?
Lehe kanunun belirlenmesi, iki kanunun soyut olarak karşılaştırılmasıyla değil, somut olaya uygulanmasıyla yapılır. Eski ve yeni kanun hükümleri, aynı olaya ayrı ayrı uygulanır ve hangisinin sonucu failin lehine ise o kanun esas alınır. Bu karşılaştırmada yalnızca cezanın miktarı değil, suçun niteliği, uygulanabilecek indirim hükümleri ve hükmün doğuracağı hak yoksunlukları da birlikte gözetilir. Ayrıca kanunların karma biçimde uygulanması, yani bir kanundan bazı hükümlerin diğerinden başka hükümlerin alınması kural olarak kabul edilmez. Değerlendirmenin bütünlük içinde yapılması gerekir. Bu nedenle uyarlama talebinde, yeni kanunun somut olayda neden daha lehe olduğunun gerekçeleriyle ortaya konulması önem taşır.
 

GEÇİCİ VE SÜRELİ KANUNLARDA DURUM NEDİR?
Türk Ceza Kanunu'nun 7. maddesi bu konuda ayrı bir kural içerir. Maddenin dördüncü fıkrasına göre, geçici veya süreli kanunların yürürlükte bulundukları süre içinde işlenmiş olan suçlar hakkında uygulanmasına devam edilir. Bu hüküm, belirli bir dönem için çıkarılmış kanunların süresi dolduğunda işlenen suçların cezasız kalmasını önler. Yani süreli bir kanunun yürürlükten kalkmış olması, o dönemde işlenen fiiller bakımından lehe kanun sonucu doğurmaz. Bu kural, olağanüstü dönemlere veya belirli bir süreyle sınırlı düzenlemelere ilişkin dosyalarda gündeme gelir. Bir kanun değişikliğinin lehe olup olmadığı değerlendirilirken, söz konusu düzenlemenin süreli nitelikte olup olmadığı da bu nedenle kontrol edilmelidir.
 

Kesinleşmiş bir ceza, kanun değişikliği karşısında dokunulmaz değildir. Kanun lehe olan düzenlemenin uygulanmasını ve infaz olunmasını açıkça öngörmüştür. Ancak bu sonuç kendiliğinden doğmaz, doğru mercie yapılacak bir uyarlama başvurusunu gerektirir ve başvuru kural olarak infazı durdurmaz. Bu nedenle kanun değişikliğinin ardından ceza hukuku alanında deneyimli bir avukattan destek almak, hak kaybını önlemenin en sağlıklı yoludur.

5.08.2026 22 Av. Can KİLERCİOĞLU