Görevi Yaptırmamak İçin Direnme (Memura Mukavemet) Suçu Nedir?
Hukuki Danışmanlık Almak İster Misiniz?
Av. Can Kilercioğlu ile doğrudan iletişime geçin.
Görevi Yaptırmamak İçin Direnme (Memura Mukavemet) Suçu Nedir?
Bandırma, Erdek ve Biga'da bir kamu görevlisiyle yaşanan gerginlik sonucu bu suçlamayla karşılaşanlar, görevi yaptırmamak için direnme suçunu merak eder. Halk arasında memura mukavemet olarak da bilinen bu suç, kamu görevinin yerine getirilmesini korur. Bu yazıda suçun ne olduğu, unsurları ve cezaları genel hatlarıyla ele alınmaktadır.
GÖREVİ YAPTIRMAMAK İÇİN DİRENME NEDİR?
Görevi yaptırmamak için direnme, bir kamu görevlisine görevini yapmasını engellemek amacıyla cebir veya tehdit kullanılmasıdır. Türk Ceza Kanunu'nun 265. maddesi bu suçu düzenler. Halk arasında bu suç, memura mukavemet olarak da anılır. Suçun temelinde, kamu görevinin engellenmeye çalışılması yatar. Bir kamu görevlisi görevini yerine getirirken, bir kişinin bu görevi engellemek amacıyla zor kullanması ya da tehditte bulunması, bu suçu oluşturur. Bu suçta korunan değer, kamu görevinin kesintisiz ve düzgün biçimde yürütülmesidir. Çünkü kamu görevlilerinin görevlerini serbestçe yerine getirebilmesi, kamu düzeninin sağlanması bakımından önemlidir. Suçun oluşması için, cebir ya da tehdit unsurunun bulunması gerekir. Yani yalnızca sözle karşı çıkmak ya da görevi yapmama yönünde pasif bir tutum sergilemek, tek başına bu suçu oluşturmaz. Failin, kamu görevlisine karşı zor kullanması ya da onu tehdit etmesi aranır. Ayrıca bu cebir veya tehdidin, görevin yapılmasını engelleme amacına yönelik olması gerekir. Bu nedenle görevi yaptırmamak için direnme, kamu görevinin korunmasına yönelik önemli bir düzenlemedir. Suçun varlığı, olayın somut koşullarına ve failin davranışının niteliğine göre değerlendirilir.
CEBİR VEYA TEHDİT UNSURU NEDİR?
Görevi yaptırmamak için direnme suçunun en önemli unsuru, cebir ya da tehdidin bulunmasıdır. Cebir, bir kişiye karşı fiziksel güç kullanılmasıdır. Kamu görevlisine yönelik itme, tutma, vurma gibi davranışlar cebir kapsamında değerlendirilebilir. Tehdit ise bir kişiye, kendisi ya da yakınları bakımından ağır bir zarara uğratılacağının bildirilmesidir. Türk Ceza Kanunu'nun 265. maddesi, bu suçun cebir veya tehdit kullanılarak işlenmesini arar. Bu unsur olmadan, yani yalnızca sözlü itiraz ya da pasif direnişle suç oluşmaz. Örneğin bir kişinin, kamu görevlisinin talimatına uymaması ya da görevi yapmasını sözle protesto etmesi, tek başına bu suçu oluşturmayabilir. Ancak kişi, görevi engellemek için kamu görevlisine fiziksel güç uygular ya da onu tehdit ederse, suç oluşur. Cebir veya tehdidin, görevin yapılmasını engelleme amacıyla kullanılması gerekir. Yani failin amacı, kamu görevlisinin görevini yerine getirmesini önlemek olmalıdır. Bu unsurların bulunup bulunmadığı, olayın somut koşullarına göre değerlendirilir. Failin davranışının cebir ya da tehdit düzeyine ulaşıp ulaşmadığı, suçun oluşması bakımından belirleyicidir. Bu nedenle olayın nasıl geliştiğinin doğru ortaya konması önem taşır.
SUÇUN CEZASI NE KADARDIR?
Görevi yaptırmamak için direnme suçunun cezası, suçun kime karşı ve nasıl işlendiğine göre değişir. Türk Ceza Kanunu'nun 265. maddesine göre, kamu görevlisine karşı görevini yapmasını engellemek amacıyla cebir veya tehdit kullanan kişi, altı aydan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Bu, suçun temel biçimi için öngörülen cezadır. Suçun yargı görevi yapan kişilere, yani hakim ve savcı gibi görevlilere karşı işlenmesi halinde ceza artar ve iki yıldan dört yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Bunun yanında, suçun kişinin kendisini tanınmayacak bir hale koyması suretiyle ya da birden fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi halinde, verilecek ceza üçte bir oranında artırılır. Suçun silahla ya da suç örgütlerinin oluşturduğu korkutucu güçten yararlanılarak işlenmesi halinde ise ceza yarı oranında artırılır. Bu düzenlemeler, suçun daha tehlikeli biçimde işlendiği durumları daha ağır biçimde cezalandırmayı amaçlar. Ayrıca bu suçun işlenmesi sırasında kasten yaralama suçunun ağır sonuçları da doğmuşsa, ayrıca yaralama suçuna ilişkin hükümler uygulanır. Bu nedenle görevi yaptırmamak için direnme suçunda ceza, olayın niteliğine göre belirlenir. Suçun kime karşı ve hangi koşullarda işlendiği, verilecek cezayı doğrudan etkiler. Bu değerlendirme her olayda ayrı yapılır.
YARALAMAYLA BİRLİKTE İŞLENİRSE NE OLUR?
Görevi yaptırmamak için direnme suçu, çoğu zaman tek başına değil, başka fiillerle birlikte gündeme gelir. Özellikle cebir kullanılması sırasında kamu görevlisinin yaralanması sık karşılaşılan bir durumdur. Türk Ceza Kanunu'nun 265. maddesi bu ihtimali de düzenlemiştir. Buna göre, bu suçun işlenmesi sırasında kasten yaralama suçunun neticesi sebebiyle ağırlaşmış hallerinin gerçekleşmesi durumunda, ayrıca kasten yaralama suçuna ilişkin hükümler uygulanır. Yani direnme sırasında kamu görevlisi ağır biçimde yaralanmışsa, fail hem görevi yaptırmamak için direnme hem de yaralama bakımından sorumlu tutulabilir. Bu düzenleme, suçun yalnızca kamu görevini engellemekle kalmayıp bir kişinin vücut bütünlüğüne de zarar verdiği durumları göz önünde bulundurur. Bu nedenle direnme sırasında meydana gelen yaralanmanın niteliği ve ağırlığı önem taşır. Basit bir yaralanma ile ağır ve kalıcı sonuçlar doğuran bir yaralanma farklı biçimde değerlendirilir. Failin toplam sorumluluğu, hem direnme suçu hem de meydana gelen yaralanma birlikte ele alınarak belirlenir. Bu nedenle bu tür olaylarda, yalnızca direnme değil, olay sırasında gerçekleşen diğer fiillerin de değerlendirilmesi gerekir. Olayın bütün yönleriyle incelenmesi, failin sorumluluğunun kapsamını ortaya koyar. Bu değerlendirme, verilecek cezayı doğrudan etkiler.
BENZER SUÇLARDAN NASIL AYRILIR?
Görevi yaptırmamak için direnme suçu, kamu görevlileriyle yaşanan gerginliklerde gündeme gelen başka suçlarla karıştırılabilir. Bu nedenle suçun benzer davranışlardan ayrılması önem taşır. Bu suçun temel özelliği, kamu görevlisine karşı görevini yapmasını engellemek amacıyla cebir ya da tehdit kullanılmasıdır. Yani suçun amacı, kamu görevinin yerine getirilmesini önlemektir. Buna karşılık, bir kamu görevlisine yönelik yalnızca hakaret niteliğindeki söz ve davranışlar, direnme değil hakaret suçu kapsamında değerlendirilebilir. İki suç arasındaki fark, davranışın niteliğinde ve amacındadır. Direnmede cebir ya da tehdit yoluyla görevin engellenmesi söz konusuyken, hakarette kamu görevlisinin onuruna yönelik bir saldırı vardır. Bunun yanında, kamu görevlisine karşı gerçekleştirilen ve görevi engelleme amacı taşımayan davranışlar da farklı biçimde değerlendirilir. Örneğin görev sona erdikten sonra ya da görevle ilgisi olmayan bir nedenle kamu görevlisine yönelen davranışlar, bu suç kapsamında olmayabilir. Ayrıca direnme sırasında yaralama gibi başka fiiller de gerçekleşmişse, bunlar ayrıca değerlendirilir. Bu ayrımların doğru yapılması, olayın hangi suç kapsamında ele alınacağını belirler. Bu belirleme, hem sürecin işleyişini hem de verilecek cezayı doğrudan etkiler. Bu nedenle kamu görevlisiyle yaşanan bir olayda, davranışın niteliğinin ve amacının dikkatle incelenmesi gerekir. Bu inceleme, suçun doğru nitelendirilmesini sağlar.