Eşimin Aldığı Eve Katkıda Bulundum, Değer Artış Payı İsteyebilir miyim?

Eşimin Aldığı Eve Katkıda Bulundum, Değer Artış Payı İsteyebilir miyim?
 

Biga, Bandırma ve Çanakkale bölgesinde aile hukuku ve boşanmada mal paylaşımı konularında hukuki destek arayan kişiler için değer artış payı, katkı alacağı ve dava süreçlerinde vekillik ve hukuki danışmanlık hizmeti sunmaktayız.
 

Evlilik boyunca eşlerden biri, diğerine ait bir malın alınmasına ya da iyileştirilmesine katkıda bulunabilir. Örneğin bir eş, diğerinin adına alınan eve maddi katkı sağlamış olabilir. Boşanma halinde bu katkının karşılığının istenip istenemeyeceği sık sorulan bir konudur. Kanun bu durumu değer artış payı adı verilen bir kurumla düzenlemiştir. Bu kurumun bilinmesi, diğer eşin malına katkıda bulunan kişinin haklarını korumaları bakımından önem taşır. Özellikle bir eşin adına alınan ancak her iki eşin katkısıyla ödenen konutlar bakımından bu talep sık gündeme gelir. Katkının karşılıksız kalmaması için, değer artış payının kapsamının ve nasıl hesaplandığının bilinmesi önemlidir. Aşağıda bu kurum ele alınmaktadır.
 

DEĞER ARTIŞ PAYI NEDİR?
Değer artış payı, bir eşin diğerine ait bir mala yaptığı karşılıksız katkının karşılığını almasını sağlayan bir alacaktır. Türk Medeni Kanunu'nun 227. maddesi bu kurumu düzenler. Maddeye göre eşlerden biri diğerine ait bir malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına hiç ya da uygun bir karşılık almaksızın katkıda bulunmuşsa, tasfiye sırasında bu malda ortaya çıkan değer artışı için katkısı oranında alacak hakkına sahip olur. Yani bir eş, diğerinin malına karşılık almadan katkı sağlamışsa, boşanma halinde bu katkının karşılığını isteyebilir. Bu alacak, katkının yapıldığı malın değerindeki artışa göre belirlenir. Değer artış payı, katkıda bulunan eşin emeğinin ya da maddi desteğinin karşılıksız kalmasını önler. Bu nedenle diğer eşin malına yapılan katkılar, boşanmada göz ardı edilmez. Bu kurum, katkıda bulunan eş için önemli bir koruma sağlar.
 

KATKI HANGİ MALLAR İÇİN İSTENEBİLİR?
Değer artış payı, diğer eşe ait bir malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına yapılan katkılar için istenebilir. Türk Medeni Kanunu'nun 227. maddesi bu üç durumu birlikte sayar. Malın edinilmesine katkı, örneğin diğer eşin adına alınan bir eve maddi destek sağlanması biçiminde olabilir. Malın iyileştirilmesine katkı, mevcut bir malın değerini artıran onarım ya da geliştirme masraflarına katılmayı ifade eder. Malın korunmasına katkı ise, malın değerinin düşmesini önleyen harcamalara katılmayı kapsar. Bu katkıların ortak özelliği, hiç ya da uygun bir karşılık alınmadan yapılmış olmasıdır. Yani katkının karşılığında bir bedel alınmışsa, değer artış payı gündeme gelmeyebilir. Bu nedenle katkının niteliğinin ve karşılıksız olup olmadığının belirlenmesi önem taşır. Katkının hangi mala ve hangi amaçla yapıldığı, alacağın belirlenmesinde esas alınır.
 

DEĞER ARTIŞ PAYI NASIL HESAPLANIR?
Değer artış payının hesaplanması, katkının yapıldığı malın değerindeki artışa göre yapılır. Türk Medeni Kanunu'nun 227. maddesine göre bu alacak, malın tasfiye sırasındaki değerine göre hesaplanır. Yani katkının başlangıçtaki tutarı değil, o malın boşanma anındaki güncel değeri esas alınır. Böylece katkıda bulunan eş, malın zaman içinde kazandığı değer artışından da katkısı oranında yararlanır. Aynı maddeye göre bir değer kaybı söz konusu olduğunda ise katkının başlangıçtaki değeri esas alınır. Ayrıca malın daha önce elden çıkarılmış olması halinde, hakim diğer eşe ödenecek alacağı hakkaniyete uygun olarak belirler. Bu nedenle değer artış payı, katkının oranı ve malın güncel değeri birlikte gözetilerek hesaplanır. Bu hesaplama, malın değerinin belirlenmesini gerektirdiğinden teknik bir nitelik taşır. Bu nedenle katkının kapsamının ve malın değerinin doğru tespiti önem taşır.
 

DEĞER ARTIŞ PAYI KATILMA ALACAĞINDAN FARKLI MIDIR?
Farklıdır. Değer artış payı ile katılma alacağı, birbiriyle ilişkili olmakla birlikte ayrı kurumlardır. Katılma alacağı, bir eşin diğerinin evlilik boyunca edindiği malların değerinin yarısı üzerindeki genel hakkını ifade eder. Değer artış payı ise, bir eşin diğerinin belirli bir malına yaptığı somut katkının karşılığıdır. Yani katılma alacağı malların bütününe ilişkin bir hesaplaşmayken, değer artış payı belirli bir mala yapılan katkıya dayanır. Bir boşanma dosyasında her iki talep de birlikte gündeme gelebilir. Katkıda bulunan eş, hem değer artış payını hem de katılma alacağını ayrı ayrı talep edebilir. Bu nedenle iki kurumun karıştırılmaması ve her birinin ayrı ayrı hesaplanması gerekir. Bu ayrımın doğru yapılması, eşin tüm haklarına ulaşmasını sağlar. Her iki talebin de dayanağı ve hesabı farklıdır.
 

KATKININ İSPATI NASIL YAPILIR?
Değer artış payı talebinde, katkının varlığının ve kapsamının ispatı önem taşır. Katkıda bulunduğunu ileri süren eş, bu katkıyı somut biçimde ortaya koymalıdır. Malın edinilmesine, iyileştirilmesine ya da korunmasına yapılan maddi katkının hangi kaynaktan ve ne miktarda yapıldığı belgelerle desteklenmelidir. Banka kayıtları, para transferleri, ödeme belgeleri ve katkının yapıldığı dönemi gösteren deliller bu ispatta esas alınabilir. Katkının karşılıksız yapıldığının, yani bir bedel alınmadığının da ortaya konulması gerekir. İspat yükü, katkıda bulunduğunu iddia eden eşe aittir. Bu nedenle katkının belgelenmesi, talebin sonucunu doğrudan etkiler. Katkıya ilişkin delillerin düzenli biçimde saklanması, sonradan doğabilecek uyuşmazlıkları önler. Bu nedenle katkının kaynağını ve miktarını gösteren belgelerin korunması önem taşır. Bu belgeler, alacağın ispatının temelini oluşturur.
 

Bir eşin diğerine ait bir malın edinilmesine, iyileştirilmesine ya da korunmasına karşılıksız katkıda bulunması halinde, boşanmada değer artış payı talep edilebilir. Bu alacak, katkının oranına ve malın tasfiye sırasındaki değerine göre hesaplanır. Değer artış payı, katılma alacağından ayrı bir taleptir ve katkının belgelerle ispatını gerektirir. Bu değerlendirmeler teknik olduğundan, diğer eşin malına katkıda bulunan kişinin aile hukuku alanında deneyimli bir avukattan destek alması yerinde olur.

10.09.2026 3 Av. Can KİLERCİOĞLU