Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Nasıl Hesaplanır, Hangi İndirimler Yapılır?
Hukuki Danışmanlık Almak İster Misiniz?
Av. Can Kilercioğlu ile doğrudan iletişime geçin.
DESTEKTEN YOKSUN KALMA TAZMİNATI NASIL HESAPLANIR, HANGİ İNDİRİMLER YAPILIR?
Kilercioğlu Hukuk & Danışmanlık olarak Bandırma, Balıkesir ve Bursa bölgesinde tazminat hukuku alanında avukatlık ve danışmanlık hizmeti vermekteyiz. Trafik kazası, iş kazası ve diğer haksız fiillerden kaynaklanan ölüm olaylarında destekten yoksun kalma tazminatı, maddi ve manevi tazminat davaları ile sigorta uyuşmazlıklarına ilişkin süreçlerde vekillik ve hukuki destek sağlamaktayız.
Destekten yoksun kalma tazminatı talep eden kişilerin en çok merak ettiği konu, tazminatın ne kadar olacağı ve nasıl hesaplanacağıdır. Bu hesaplama, basit bir işlem değildir. Ölen kişinin geliri, destek görenlere ayrılacak paylar, destek süreleri ve çeşitli indirimler bir arada değerlendirilir. Bu yazıda destekten yoksun kalma tazminatının nasıl hesaplandığı ve hangi indirimlerin yapıldığı ele alınmaktadır.
Hesaplamanın Temeli: Desteğin Geliri
Tazminat hesabının çıkış noktası, ölen yani destek olan kişinin geliridir. Çünkü tazminat, geride kalanların bu gelirden mahrum kaldıkları kısmı karşılamayı amaçlar. Desteğin geliri belirlenirken gerçek geliri esas alınır. Ölen kişinin geliri belirlenemiyorsa, asgari ücret gibi ölçütler temel alınabilir.
Burada gerçek destek ve farazi destek ayrımı önem taşır. Gerçek destekte kişinin ölüm anındaki fiili geliri esas alınırken, farazi destekte ileride elde edeceği muhtemel gelir değerlendirilir. Ayrıca desteğin gelirinde ileride meydana gelebilecek değişiklikler, örneğin terfi veya emeklilik gibi durumlar da hesaplamada dikkate alınabilir.
Destek Payları
Ölen kişinin geliri tamamen kendisi için harcamadığı, bir kısmını kendi geçimine ayırdığı kabul edilir. Bu nedenle gelirin tamamı değil, destek görenlere ayrılan kısmı tazminat hesabına esas alınır. Bu paylar belirlenirken ölen kişinin kendi payı ayrıldıktan sonra kalan kısım, destek görenler arasında paylaştırılır.
Pay dağıtımında eş ve çocuklara ayrılacak paylar ile anne babaya ayrılacak paylar farklı oranlarda değerlendirilir. Destek görenlerin sayısı ve nitelikleri bu paylaşımı doğrudan etkiler. Örneğin geride bir eş ve çocuklar kaldığında, her birine düşecek pay bu kişilerin durumuna göre belirlenir.
Destek Süreleri
Tazminat hesaplanırken desteğin ne kadar süreyle devam edeceği de belirlenmelidir. Bu noktada iki süre birlikte değerlendirilir. Birincisi desteğin bakım gücü süresidir, yani ölen kişinin yaşamış olsaydı ne kadar süre destek sağlayabileceğidir. İkincisi ihtiyaç süresidir, yani destek görenin bu desteğe ne kadar süre ihtiyaç duyacağıdır.
İhtiyaç süresi her destek gören için farklıdır. Eşler yönünden bu süre genellikle yaşam süresi boyunca değerlendirilirken, çocuklar yönünden belirli bir yaşa veya eğitim durumuna kadar hesaplanır. Anne baba, nişanlı ve kardeşler yönünden de ayrı değerlendirmeler yapılır. Bu sürelerin belirlenmesinde yaşam tablolarından yararlanılır.
Tazminattan Yapılan İndirimler
Hesaplanan tazminat tutarından çeşitli nedenlerle indirimler yapılabilir. Bu indirimler tazminatın nihai miktarını önemli ölçüde etkiler.
Hayatta kalan eşin yeniden evlenme ihtimali bir indirim nedenidir. Eşin yeniden evlenmesi halinde yeni bir destek elde edebileceği varsayımıyla, yeniden evlenme olasılığına göre bir indirim uygulanabilir.
Kusur durumundan kaynaklanan indirim de önemlidir. Ölen kişinin olayın meydana gelmesinde kusuru varsa, bu kusur oranında tazminattan indirim yapılır. Yani ölenin kendi kusuru, geride kalanların alacağı tazminatı azaltabilir.
Sosyal Güvenlik Kurumunun bağladığı gelirler de dikkate alınır. Ölüm nedeniyle hak sahiplerine bağlanan gelirler, belirli koşullarda tazminattan mahsup edilebilir. Aynı şekilde sigorta şirketlerince yapılan ödemeler de değerlendirilir.
Bunların yanında miras menfaatleri, ölen kişinin yapamayacağı bazı giderler ve hatır taşımacılığı gibi durumlar da indirim nedeni olabilir. Hatır taşımacılığı, bir kişinin karşılıksız ve nezaketen taşınması durumudur ve bu durumda da hakkaniyet gereği indirim yapılabilir.
İndirimde Sıra Önemlidir
İndirimlerin hangi sırayla yapılacağı, sonuç tutarı doğrudan etkiler. Örneğin önce kusur indiriminin mi yoksa Sosyal Güvenlik Kurumu gelirinin mi mahsup edileceği, ortaya çıkacak tazminat miktarını değiştirir. Yargıtay uygulaması bu sıra konusunda belirli ilkeler benimsemiştir. Bu nedenle indirimlerin doğru sırayla ve doğru oranlarda yapılması büyük önem taşır.
Hesaplama Bilirkişi Marifetiyle Yapılır
Görüldüğü üzere destekten yoksun kalma tazminatının hesaplanması çok sayıda değişkenin bir arada değerlendirilmesini gerektirir. Bu nedenle hesaplama, mahkemece görevlendirilen aktüer veya hesap bilirkişileri tarafından yapılır. Bilirkişi raporunun denetime elverişli, ayrıntılı ve gerekçeli olması, kararın isabeti açısından önemlidir. Hatalı hesaplama içeren raporlar, tazminatın eksik veya fazla belirlenmesine yol açabilir.
Sonuç
Destekten yoksun kalma tazminatı, desteğin geliri, destek payları, destek süreleri ve çeşitli indirimlerin bir arada değerlendirilmesiyle hesaplanır. Yeniden evlenme ihtimali, ölenin kusuru ve Sosyal Güvenlik Kurumu gelirleri gibi unsurlar tazminatı azaltabilir. Hesaplamanın çok sayıda değişkene dayanması ve indirim sırasının sonucu etkilemesi nedeniyle, sürecin bir avukatın hukuki desteğiyle yürütülmesi ve bilirkişi raporlarının denetlenmesi hak kayıplarının önlenmesi açısından büyük önem taşımaktadır.