Boşanmada Eşin Şirketteki Hissesi Paylaşıma Girer mi?
Hukuki Danışmanlık Almak İster Misiniz?
Av. Can Kilercioğlu ile doğrudan iletişime geçin.
Boşanmada Eşin Şirketteki Hissesi Paylaşıma Girer mi?
Bandırma, Bursa ve Çanakkale bölgesinde aile hukuku alanında; boşanma süreçlerinde mal rejimi tasfiyesi, şirket hisselerinin paylaşımı ve katılma alacağı davalarında hukuki danışmanlık ve temsil hizmeti sunmaktayız.
Boşanma davası açıldığında tarafların aklına gelen ilk sorulardan biri şudur: Eşim bir şirkette ortak ya da hissedar; bu hisseler de bölüşülecek mi? Soru hem meşru hem de pratik açıdan son derece önemlidir. Yanıt, evet veya hayır diye kesilip atılamaz. Şirket hissesinin boşanmada paylaşıma girip girmeyeceği, büyük ölçüde o hissenin ne zaman ve hangi kaynakla edinildiğine bağlıdır.
1. Yasal Mal Rejimi ve Temel Mantığı
Türk hukukunda evlilik birliği 1 Ocak 2002'den itibaren edinilmiş mallara katılma rejimi adı verilen yasal mal rejimine tabi kılınmıştır. Bu rejimin özünde basit bir ilke yatar: Eşler evlilik süresince birlikte yarattıkları servetten birbirlerine karşı alacak hakkı kazanırlar. Ayrılık anında bu alacak, her eşin edinilmiş mallarının artık değerinin yarısı üzerinden hesaplanır.
Ancak bu paylaşım, eşin doğrudan diğerinin malı üzerinde mülkiyet hakkı talep etmesi anlamına gelmez. Türk Medeni Kanunu'nun 236. maddesi katılma alacağını bir para alacağı olarak düzenler. Yani dava sonunda mahkeme, borçlu eşe 'şu payı devret' değil, 'şu miktarı öde' der. Ayni ifa, yani payın bizzat devredilmesi yoluyla ödeme, yalnızca borçlu eşin tercihine bırakılmıştır.
2. Şirket Hissesi Her Zaman Paylaşıma Girmez: Nitelendirme Testi
Bir şirket hissesinin boşanma tasfiyesinde dikkate alınabilmesi için önce o hissenin 'edinilmiş mal' grubuna girip girmediği belirlenmelidir. Bu belirleme iki aşamalı bir testle yapılır.
İlk aşama zamansaldır: Hisse evlilik birliği içinde mi edinildi, yoksa evlenmeden önce mevcut muydu ya da evlilik süresince miras veya bağış yoluyla mı kazanıldı? Eğer hisse bu istisnalardan biriyle kazanılmışsa kişisel mal sayılır ve tasfiyenin dışında kalır.
İkinci aşama ise finansman kaynağına bakar: Hisse hangi parayla alındı? Edinilmiş mallardan, yani emek gelirinden, maaştan ya da evlilik içi birikimden karşılanmışsa edinilmiş mal sayılır. Tersine, satın alma bedeli kişisel maldan, mirastan ya da bağıştan karşılanmışsa kişisel mal olarak kalır. İki testten en az biri kişisel sonucu veriyorsa hisse kişisel malın koruması altına girer.
Kanun, ispat yükünü kişisel mal iddiasında bulunan tarafa yüklemektedir. Aksi kanıtlanamayan mal edinilmiş mal sayılır. Bu karinenin pratikte son derece kritik bir işlevi vardır: Belgelerle desteklenmemiş bir kişisel mal iddiası mahkemede kabul görmeyecektir.
3. Hissenin Kişisel Mal Olduğu Durumlar
Şirket hissesinin tamamen kişisel mal sayıldığı başlıca durumlar şunlardır:
•Evlilik öncesinde sahip olunan pay: Kişinin evlenmeden önce kurduğu ya da ortak olduğu şirket payı, rejimin başlangıcında mevcut olduğundan kişisel maldır.
•Miras yoluyla intikal: Evlilik süresince bir yakının vefatıyla kalan şirket payı kişisel mala girer.
•Bağış ya da karşılıksız kazandırma: Bir başkasının bedelsiz devrettiği pay da kişisel mal sayılır.
•Kişisel malın karşılığı olarak edinilen pay: Evlilik öncesinden gelen bir taşınmaz veya birikim satılarak pay alınmışsa ikame ilkesi devreye girer ve yeni hisse de kişisel mal statüsünü korur.
4. Kişisel Hissenin Gelirleri Farklı Bir Kurala Tabi
Önemli bir ayrıntı şudur: Hissenin kendisi kişisel mal olsa dahi hisseye bağlı kâr payları edinilmiş mal sayılır. Türk Medeni Kanunu'nun 219. maddesi kişisel malların gelirlerini açıkça edinilmiş mallar arasında saymıştır. Dolayısıyla tasfiye kapsamına giren şey bizzat hissenin değeri olmasa bile, o hisseden evlilik içinde dağıtılmış temettüler tasfiyede dikkate alınır.
5. Paylaşım Ne Demektir?
Tasfiyede paylaşıma konu olan şey doğrudan şirket hissesi değil, hissenin artık değeri üzerinden hesaplanan katılma alacağıdır. Mahkeme tasfiye anındaki sürüm değerini esas alarak hesaplama yapar. Sürüm değeri, tasfiye anında serbest piyasada oluşacak değerdir ve Yargıtay'ın belirlediği kriterlere göre bilirkişi heyeti tarafından tespit edilir.
Bilirkişi heyetinin yalnızca tek bir uzmandan oluşması Yargıtay tarafından bozma sebebi sayılmaktadır. Mali müşavir, SPK lisanslı değerleme uzmanı ve şirketler hukuku konusunda deneyimli bir hukukçudan oluşan karma bir heyet aranmaktadır.
Sonuç
Şirket hissesinin boşanmada paylaşıma girip girmeyeceği sorusunun yanıtı, hissenin edinim tarihi ve finansman kaynağına göre değişir. Evlilik içinde edinilmiş mallarla alınan hisse tasfiyeye dahil olurken, evlilik öncesi mevcut ya da miras ve bağışla gelen hisse kişisel mal olarak korunur. Öte yandan kişisel hissenin kâr gelirleri bu korumadan yararlanamaz. Konunun hem maddi hem de usul hukuku açısından katmanlı bir yapısı olduğundan, tasfiye sürecine ilişkin doğru bir strateji geliştirmek için hukuki danışmanlık büyük önem taşır.