Belediye Yapıma Yıkım Kararı Verdi, Ne Yapabilirim?

Belediye Yapıma Yıkım Kararı Verdi, Ne Yapabilirim?
 

Gönen, Bandırma ve Manyas bölgesinde imar hukuku ve yapı uyuşmazlıkları konularında hukuki destek arayan kişiler için yapı tatil tutanağı, encümen yıkım kararı ve idari para cezalarına karşı açılacak davalarda vekillik ve hukuki danışmanlık hizmeti sunmaktayız.
 

Bir yapı hakkında mühürleme ve yıkım süreci başladığında, yapı sahibinin elinde belirli ve kısa bir zaman dilimi bulunur. Kanun bu süreci adım adım düzenlemiş, her aşama için ayrı bir işlem ve ayrı bir süre öngörmüştür. Bu aşamaların her biri ayrı birer idari işlem olduğu için dava açma süreleri de ayrı ayrı işler. Sürecin hangi aşamada olduğunun ve hangi işleme karşı ne zaman dava açılacağının bilinmesi, çoğu zaman yapının akıbetini belirler.
 

SÜREÇ NASIL BAŞLAR?
İmar Kanunu'nun 32. maddesi süreci düzenler. Maddeye göre ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespit edildiğinde, belediye veya valilikçe o andaki inşaat durumu tespit edilir ve yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur. Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır. Bu tebliğ biçimi önemlidir, çünkü dava açma süresi bu andan itibaren işlemeye başlar. Tebligatın bir nüshası muhtara bırakılır, bir nüshası da ilgili il müdürlüğüne gönderilir. 14 Şubat 2020 tarihli ve 7221 sayılı Kanunla eklenen hükme göre ayrıca yapının imar mevzuatına aykırı olduğuna dair bilgi, tapu kayıtlarının beyanlar hanesine kaydedilmek üzere en geç yedi gün içinde tapu dairesine yazılı olarak bildirilir.
 

YAPI SAHİBİNİN BİR AYLIK SÜRESİ NEDİR?
İmar Kanunu'nun 32. maddesi yapı sahibine bir düzeltme imkânı tanır. Maddeye göre yapı tatil zaptının tebliğ edildiği tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak belediyeden veya valilikten mührün kaldırılmasını ister. Ruhsata aykırılık olan yapıda bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu inceleme sonunda anlaşılırsa, mühür kaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir. Bu bir aylık süre, sürecin en kritik aşamasıdır. Aykırılık giderilebilecek nitelikteyse, bu süre içinde harekete geçmek yıkım kararının önüne geçebilir.
 

YIKIM KARARINI KİM VERİR?
İmar Kanunu'nun 32. maddesine göre aykırılık giderilmezse ruhsat iptal edilir ve ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip belediye veya valilikçe yıktırılır, masrafı yapı sahibinden tahsil edilir. Yani yıkım kararını veren merci belediye encümeni ya da il idare kurulu olup, bu karar ayrı bir idari işlemdir. Danıştay 6. Dairesi'nin 2021/1134 esas ve 2023/2357 karar sayılı kararında, yıkım kararı verme yetkisinin belediye encümenine ait olduğu ve yıkım kararının tekrar görüşülerek iptali istemiyle yapılan başvuru üzerine konunun encümence değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir. Yetkisiz bir merci tarafından alınan kararlar bu yönüyle sakat hale gelir.
 

RUHSATA BAĞLANMA İHTİMALİ SONUCU ETKİLER Mİ?
Etkileyebilir. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 2023/2717 esas ve 2024/807 karar sayılı kararına konu olayda, yapı tatil tutanağıyla tespiti yapılan ve encümen kararıyla yıkım kararı verilen imara aykırı yapılaşmaların ruhsata bağlanma ihtimalinin belirdiği, bu nedenle tadilat ruhsatı kapsamında kalan yerler için yıkım kararı verilmesine yönelik encümen kararında gelinen aşamada kamu yararı bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bu karar, aykırılığın giderilebilir olduğu hallerde yıkımın kaçınılmaz olmadığını gösterir. Buna karşılık İmar Kanunu'nun 32. maddesine 29 Kasım 2018 tarihli ve 7153 sayılı Kanunla eklenen fıkraya göre, idare tarafından ruhsata bağlanamayacağı veya aykırılıkların giderilemeyeceği tespit edilen yapıların ruhsatı bir aylık süre beklenmeden iptal edilir.
 

HANGİ İŞLEME KARŞI DAVA AÇILIR?
Süreçte birden fazla işlem bulunduğu için bu soru belirleyicidir. Yapı tatil tutanağı, idari para cezasına ilişkin encümen kararı ve yıkıma ilişkin encümen kararı ayrı ayrı idari işlemlerdir ve her birine karşı süresi içinde dava açılması gerekir. Danıştay 6. Dairesi'nin 2021/4614 esas ve 2023/3488 karar sayılı kararında, aynı dosyada yapı tatil tutanağına ilişkin davanın süre aşımı nedeniyle reddedildiği, para cezasına ilişkin encümen kararına dair davanın reddedildiği, yıkıma ilişkin encümen kararının ise iptal edildiği görülmektedir. Yani aynı süreçte farklı işlemler farklı sonuçlara bağlanmıştır. Bu nedenle her işlem için sürenin ayrıca takip edilmesi gerekir.
 

YIKIM YAPILMAZSA NE OLUR?
İmar Kanunu'nun 32. maddesine 7221 sayılı Kanunla eklenen hükümler idareye de süre getirmiştir. Buna göre yapı tatil tutanağının düzenlendiği tarihten itibaren bir ay içinde yapı sahibi tarafından yapının ruhsata uygun hale getirilmediğinin veya ruhsat alınmadığının tespit edilmesine rağmen iki ay içinde hakkında yıkım kararı alınmayan yapılar ile hakkında yıkım kararı alınmış olmasına rağmen altı ay içinde ilgili idaresince yıkılmayan yapılar, yıkım maliyetleri döner sermaye işletmesi gelirlerinden karşılanmak üzere Bakanlıkça yıkılabilir veya yıktırılabilir. Bu halde yıkım maliyetleri yüzde yüz fazlası ile ilgili idareden tahsil edilir. Bu düzenleme, sürecin belediyede süresiz biçimde bekletilmesini engellemeyi amaçlar.
 

YIKIMIN YANINDA PARA CEZASI DA UYGULANIR MI?
Uygulanır ve bu ceza birden fazla kişiye yöneltilebilir. İmar Kanunu'nun 42. maddesi imar mevzuatına aykırılık halinde idari para cezası verilmesini düzenler. Maddeye göre ilgisine göre yapı sahibine, müelliflere, fenni mesullere, yapı müteahhidine, şantiye şefine, enerji kimlik belgesi uzmanına ve yangın güvenlik uzmanına ayrı ayrı olmak üzere idari para cezası verilir. Bu ceza, fiillerin çevre ve sağlık şartlarına aykırı olması ve can ve mal emniyetini tehdit etmesi hallerinde kademeli olarak artar. Enerji kimlik belgesi uzmanı ve yangın güvenlik uzmanı, 7 Mayıs 2026 tarihli ve 7579 sayılı Kanunla bu maddeye eklenmiştir. Para cezasına ilişkin encümen kararı, yıkım kararından ayrı bir işlem olduğundan buna karşı da süresi içinde ayrıca dava açılması gerekir.
 

Yıkım süreci, mühürleme ile başlayan ve her aşaması ayrı bir işlem doğuran zincirleme bir yapıya sahiptir. Yapı tatil zaptının asılmasıyla süre işlemeye başlar, yapı sahibine bir aylık düzeltme imkânı tanınır ve yıkım kararı encümence alınır. Yargı kararları, aykırılığın giderilebilir olduğu hallerde yıkımın hukuka aykırı bulunabileceğini göstermektedir. Sürelerin kısa ve işlemlerin ayrı olması nedeniyle, ilk tutanakla birlikte imar hukuku alanında deneyimli bir avukattan destek almak yerinde olur.

23.07.2026 5 Av. Can KİLERCİOĞLU