TCK 158 Nitelikli Dolandırıcılık

TCK 158 NİTELİKLİ DOLANDIRICILIK

Kilercioğlu Hukuk & Danışmanlık olarak; Gönen, Bandırma ve Balıkesir başta olmak üzere ceza hukuku alanında, özellikle nitelikli dolandırıcılık (TCK 158), bilişim suçları, IBAN dolandırıcılığı ve kripto varlıklar üzerinden işlenen suçlar kapsamında sanık müdafiliği ve hukuki danışmanlık hizmeti sunmaktayız.

Nitelikli dolandırıcılık suçu, uygulamada en sık yanlış soruşturulan ve faille bağlantı kurulmuş gibi gösterilen suç tiplerinden biridir. Özellikle banka hesap hareketleri, telefon sinyalleri ve IP kayıtları üzerinden yapılan yüzeysel değerlendirmeler, masum kişilerin ağır ceza tehdidiyle karşı karşıya kalmasına neden olmaktadır.

1) TCK 158 Nedir? Hangi Hallerde Uygulanır?

Türk Ceza Kanunu’nun 158. maddesi, dolandırıcılık suçunun **nitelikli hallerini** düzenler. En sık karşılaşılan bentler şunlardır:

• Bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması,
• Banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması,
• Kamu kurum ve kuruluşlarının araç olarak kullanılması,
• Basın ve yayın araçlarıyla,
• Tacir veya şirket yöneticisi sıfatının kötüye kullanılması.

Bu hallerde suçun cezası 4 yıldan 10 yıla kadar hapis ve adli para cezasıdır. Ancak uygulamada en kritik mesele, failin gerçekten kim olduğunun tespitidir.

 2) Uygulamada Yapılan En Büyük Hata: “Hesap Sahibi = Fail” Varsayımı

Soruşturma makamları çoğu zaman şu hatalı zinciri kurmaktadır:

•  Para → X kişisinin hesabına gelmiş → O hâlde dolandırıcı X’tir

Bu yaklaşım, ceza hukukunun temel ilkelerine aykırıdır. Zira:

• Dolandırıcılık suçunda hileli davranışı gerçekleştiren kişi faildir.
• Paranın hesabına yatması, tek başına fail olmayı sağlamaz.
• Hesap sahibinin kastı ve suç planına katkısı somut delillerle ispatlanmalıdır.

Yargıtay kararlarında her ne kadar “hesabını kullandıran kişinin sorumluluğu” vurgulansa da, bu sorumluluk otomatik değil, bilgi + irade + katkı unsurlarına bağlıdır.

 3) Nitelikli Dolandırıcılıkta Kast Nasıl Çürütülür?

Savunmanın merkezinde genellikle kastın yokluğu yer alır. Etkili savunma için şu soruların cevabı aranmalıdır:

• Sanık, mağdurla hiç iletişim kurmuş mudur?
• Sanık, hileli davranışın hangi aşamasında yer almıştır?
• Sanığın telefonunda, bilgisayarında veya mesajlaşmalarında dolandırıcılığa dair bir içerik var mıdır?
• Paranın geldiği anda sanık olağan dışı bir işlem yapmış mıdır?
• Hesap hareketleri tek seferlik mi yoksa sistematik mi?

Özellikle tek seferlik, düşük miktarlı ve açıklamasız transferler, suç örgütü veya dolandırıcılık kastını göstermeye yetmez.

4) “Aracı Kişi” – “Kurban Sanık” Ayrımı

Son yıllarda sıkça karşılaşılan bir profil vardır:

• İşsiz veya öğrenci,
• Bankacılık bilgisi zayıf,
• İnternetten “kolay para” vaadiyle kandırılmış,
• Hesabını kısa süreliğine kullandırmış.

Bu kişiler çoğu zaman asıl dolandırıcıların ilk mağdurudur, ancak soruşturma ilerledikçe sanık konumuna düşmektedirler.

Savunmada özellikle vurgulanması gereken hususlar:

• Sanığın ekonomik durumu.
• Dolandırıcıyla hiyerarşik ilişkisi
• Elde ettiği menfaatin düşüklüğü veya hiç olmaması
• Olaydan sonra kendiliğinden başvuru veya işbirliği

Bu hususlar, etkin pişmanlık, kusurun ağırlığı ve cezada indirim bakımından hayati önemdedir.

5) Teknik Deliller Mutlak Delil Değildir

IP adresi, baz kaydı, hesap hareketleri gibi teknik veriler **yardımcı delildir**, tek başına mahkûmiyet için yeterli değildir.

Örneğin:

• IP adresi → Ortak Wi-Fi / VPN
• Baz kaydı → Aynı baz istasyonunda yüzlerce kişi
• Hesap hareketi → Zorla, aldatılarak veya talimatla işlem

Ceza yargılamasında şüpheden sanık yararlanır ilkesi, bu tür davalarda sıklıkla göz ardı edilmektedir.

6) Doğru Savunma Ne Zaman Başlar?

En kritik hata, kişinin ifade aşamasında avukatsız konuşmasıdır. İlk ifadede yanlış veya eksik bir cümle şüphelinin sonraki aşamalarda geri alamayacağı hatalara yol açabilir ve tüm dosyanın seyrini belirleyebilir.

Nitelikli dolandırıcılık suçlarında savunma:

• Soruşturmanın ilk anında
• Deliller toplanmadan
• Teknik analizler yapılmadan

şekillendirilmelidir.

Sonuç olarak; TCK 158 kapsamındaki nitelikli dolandırıcılık dosyaları, yüzeysel bakıldığında “basit” gibi görünse de, ağır ceza tehdidi barındıran ve ciddi teknik–hukuki bilgi gerektiren dosyalardır. Fail ile aracı kişinin ayrımının yapılmadığı her soruşturma, masumiyet karinesini zedelemektedir.

 

2.02.2026 4 Av. Can KİLERCİOĞLU