Nafaka Nedir ve Nasıl Alınır?
Nafaka Nedir ve Nasıl Alınır?
Kilercioğlu Hukuk & Danışmanlık olarak; Gönen, Bandırma ve Balıkesir başta olmak üzere aile hukuku alanında, nafaka davası, boşanma davası, nafaka artırım–azaltım davaları ve nafakanın kaldırılması konularında müvekkillerimize hukuki danışmanlık ve dava vekilliği hizmeti sunmaktayız.
Nafaka, kamuoyunda çoğu zaman yanlış bilinen ve duygusal tartışmalara konu edilen bir kurumdur. Oysa nafaka, cezalandırma değil, evlilik birliği içinde veya sonrasında ekonomik olarak zayıf tarafın korunması amacını taşır. Uygulamada ise hatalı talepler, eksik deliller ve yanlış stratejiler nedeniyle ciddi hak kayıpları yaşanmaktadır.
1) Nafaka Nedir?
Nafaka; Türk Medeni Kanunu uyarınca, belirli şartların varlığı hâlinde bir kişinin, diğer bir kişiye geçimini sağlayabilmesi için yaptığı parasal katkıdır. Nafaka, mutlak bir hak değil; şartlara bağlı, değiştirilebilir ve kaldırılabilir bir yükümlülüktür.
2) Nafaka Türleri Nelerdir?
a) Tedbir Nafakası (TMK m.169)
Boşanma davası devam ederken, mahkeme tarafından **geçici olarak** hükmedilen nafakadır.
Talep şartı aranmaz, hakim re’sen karar verebilir
Kusur araştırması yapılmaz
Dava sonuçlanınca kendiliğinden sona erer
b) İştirak Nafakası (TMK m.182)
Boşanma sonrası çocuğun bakım ve eğitim giderleri için ödenen nafakadır.
Çocuğun üstün yararı esas alınır
Velayet kendisinde olmayan ebeveyn öder
Ebeveynin gelir durumu ile çocuğun ihtiyaçları birlikte değerlendirilir
İştirak nafakası, çocuğun reşit olmasına kadar devam eder. Ancak eğitim sürüyorsa uzatılması mümkündür.
c) Yoksulluk Nafakası (TMK m.175)
Boşanma sebebiyle yoksulluğa düşecek olan taraf lehine hükmedilir.
Şartları:
Nafaka talep eden tarafın boşanmada ağır kusurlu olmaması
Boşanma sonrası yoksulluğa düşecek olması
Karşı tarafın ödeme gücünün bulunması
Uygulamada en çok tartışılan nafaka türü budur.
d) Yardım Nafakası (TMK m.364)
Altsoy, üstsoy ve kardeşler arasında söz konusu olur.
Kardeşler için yalnızca zenginlik şartı aranır
Daha sınırlı ve istisnai uygulanır
3) Nafaka Miktarı Nasıl Belirlenir?
Mahkeme nafaka miktarını belirlerken şu kriterleri dikkate alır:
Tarafların ekonomik ve sosyal durumu
Gelir, mal varlığı ve yaşam standardı
Çocuğun yaşı ve ihtiyaçları
Bölgesel yaşam koşulları
Asgari ücretle çalışmak**, otomatik olarak düşük nafaka anlamına gelmez. Kişinin **gerçek kazanç kapasitesi** araştırılır.
4) Nafaka Artırım ve Azaltım Davaları
Nafaka, değişmez bir hüküm değildir. Şartların değişmesi hâlinde:
Nafaka artırımı
Nafaka azaltımı
Nafakanın kaldırılması
talep edilebilir.
Örnekler:
Nafaka alacaklısının işe girmesi
Nafaka borçlusunun gelir kaybı
Çocuğun ihtiyaçlarının artması
Yeniden evlenme veya fiilî birliktelik
Bu davalarda ispat yükü, değişiklik iddiasında bulunan tarafa aittir.
5) “Süresiz Nafaka” Tartışması ve Hukuki Gerçek
Kamuoyunda “ömür boyu nafaka” olarak bilinen yoksulluk nafakası, mutlak ve değiştirilemez değildir.
Yoksulluk nafakası:
Nafaka alacaklısının yeniden evlenmesi
Fiilen evli gibi yaşaması
Düzenli gelire kavuşması
Yoksulluk hâlinin ortadan kalkması
durumlarında kaldırılır.
Mahkemeler, soyut iddialarla değil; somut ve inandırıcı delillerle karar verir.
6) Nafakanın Ödenmemesi ve İcra Süreci
Nafaka borcunun ödenmemesi hâlinde:
İcra takibi yapılabilir
Üç aya kadar tazyik hapsi gündeme gelebilir
Ancak tazyik hapsi:
Borcu ortadan kaldırmaz
Ödeme yapıldığında derhâl sona erer
Ceza değil, zorlayıcı bir tedbirdir
7) Nafaka Davalarında Yapılan Yaygın Hatalar
Gelirini gizlemek
Kayıt dışı çalışmayı inkâr etmek
Sosyal medya paylaşımlarını hafife almak
Nafakayı “ceza” olarak görmek
Delilsiz dava açmak
Bu hatalar, davanın seyrini tamamen değiştirebilir.
Sonuç;
Nafaka, taraflardan birini cezalandıran değil; dengeleyici ve koruyucu bir hukuki kurumdur. Ancak her dosya kendi koşulları içinde değerlendirilmelidir.
Her boşanma nafaka doğurmaz.
Her nafaka süresiz değildir.
Her karar değiştirilemez değildir.
Doğru strateji, doğru delil ve doğru zamanda açılan dava, nafaka uyuşmazlıklarında belirleyicidir.