İş Kazasında Ölüm: Aileye Ödenecek Destekten Yoksun Kalma Tazminatı
İş Kazasında Ölüm: Aileye Ödenecek Destekten Yoksun Kalma Tazminatı
Bandırma, Gönen ve Susurluk bölgesinde iş kazası sonucu hayatını kaybeden işçilerin yakınlarına hukuki destek arayanlar için Kilercioğlu Hukuk & Danışmanlık olarak; iş kazasından doğan destekten yoksun kalma tazminatı, manevi tazminat, SGK gelirleri ve işveren sorumluluğu konularında müvekkillerimize hukuki danışmanlık hizmeti sunmaktayız.
İş Kazası Sonucu Ölüm: Hukuki Çerçeve
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 13. maddesi uyarınca iş kazası; sigortalının iş ilişkisi kapsamında bulunduğu sırada bedensel veya ruhsal zarara uğramasına neden olan olaydır. İşçinin iş yerinde, iş nedeniyle veya işverence sağlanan bir araçla işe gidiş-gelişte uğradığı kazalar bu kapsamdadır.
İş kazası sonucu işçinin hayatını kaybetmesi hâlinde, geride kalan yakınları hem Sosyal Güvenlik Kurumu’ndan (SGK) hem de işverenden çeşitli haklar talep edebilirler. Bu haklar birbirinden bağımsız olarak değerlendirilir; ancak hesaplamada birbirinden mahsup edilir.
İşverenin Hukuki Sorumluluğu
İşverenin iş kazalarından sorumluluğu çoğu durumda "kusur sorumluluğuna" dayanır. İşveren; 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu uyarınca işçinin sağlığını ve güvenliğini korumakla yükümlüdür. Bu yükümlülüklerin başlıcaları şunlardır:
•İş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin alınması
•Çalışanların eğitilmesi ve bilgilendirilmesi
•Gerekli denetimlerin yapılması
•Risk değerlendirmesinin yapılması ve güncellenmesi
•Kişisel koruyucu donanımın sağlanması
•Acil durum planlarının hazırlanması
Bu yükümlülüklerin ihlali hâlinde işveren, ortaya çıkan zararlardan maddi ve manevi tazminat ödemekle sorumlu tutulur. Ağır iş güvenliği ihlallerinde işverenin kusuru tam (100%) olarak kabul edilebilir.
SGK’dan Hak Sahiplerine Bağlanan Gelirler
İş kazası sonucu vefat eden işçinin yakınları, SGK’dan aşağıdaki haklara sahip olur:
•Ölüm geliri: Eş ve çocuklara bağlanan aylık ödeme
•Cenaze ödeneği: Cenaze masraflarının karşılanması
•Anne-babaya gelir: Belirli şartlarla anne-baba da hak sahibi olabilir
SGK’dan bağlanan ölüm gelirinin miktarı; vefat edenin son ücreti, sigortalılık süresi ve hak sahiplerinin sayısına göre hesaplanır. Eş tek başına geliri %50 alırken, eş ve çocuklar birlikte gelir aldığında oranlar farklı şekilde dağılır.
İşverene Karşı Açılacak Tazminat Davaları
SGK’dan alınan gelirler bağımsız olarak, yakınlar işverene karşı da tazminat davası açabilir. Bu davalarda talep edilebilecek tazminatlar şunlardır:
•Destekten yoksun kalma tazminatı: Vefat edenin yakınlarına sağladığı ekonomik desteğin tazmini
•Manevi tazminat: Yakınların yaşadığı elem ve üzüntünün giderilmesi
•Cenaze masrafları: SGK ödemesinin yetmediği kısım
Destekten Yoksun Kalma Tazminatı: Hesaplama
İş kazasında ölüm kaynaklı destekten yoksun kalma tazminatının hesaplanması, trafik kazasındakine benzer şekilde aktüer hesaplama yöntemiyle yapılır. Dikkate alınan unsurlar şunlardır:
•Vefat edenin son brüt ücreti ve giydirilmiş ücreti
•Vefat edenin yaşı ve aktif çalışabileceği yıl sayısı
•Pasif dönem (emeklilik) tazminatı
•Hak sahiplerinin yaşları ve evlilik durumları
•İşverenin kusur oranı
•Vefat edenin kendi geçimi için ayırdığı pay
Hesaplama oldukça teknik olduğu için mahkeme tarafından aktüer bilirkişi atanır. Aktüer hesabında PMF cetvelleri kullanılır ve enflasyon-faiz oranları dikkate alınır.
SGK Gelirinin Tazminattan Mahsubu
İş kazasında alınan SGK gelirleri, işverenden talep edilecek destekten yoksun kalma tazminatından mahsup edilir. Yani işverenden tahsil edilecek tazminat, toplam zarardan SGK’nın ödediği değer çıkarılarak hesaplanır.
Bu mahsup uygulaması, hak sahiplerinin aynı zararı iki kez talep etmesini önler. Ancak manevi tazminat bu mahsuba tabi değildir; manevi tazminat ayrıca ve tam olarak işverenden talep edilebilir.
Manevi Tazminat
İş kazasında vefat eden işçinin yakınları; yaşadığı kaybın yarattığı psikolojik etki, üzüntü ve sosyal hayatlarına etkisi nedeniyle manevi tazminat talep edebilir. Manevi tazminat, maddi tazminattan bağımsız olarak değerlendirilir ve SGK gelirinden mahsup edilmez.
Manevi tazminat miktarı; olayın ağırlığı, işverenin kusur derecesi, hak sahiplerinin vefat edenle yakınlık derecesi ve aile yapısı gibi unsurlara göre belirlenir. Genç çocukların babalarını veya annelerini kaybetmeleri hâlinde manevi tazminat yüksek belirlenir.
İşveren Kusur Oranının Belirlenmesi
İş kazası davalarında en kritik aşamalardan biri, işverenin kusur oranının belirlenmesidir. Bu belirleme için iş sağlığı ve güvenliği uzmanı bilirkişi atanır. Bilirkişi; iş yerinin koşullarını, alınan veya alınmayan tedbirleri, işçiye verilen eğitimi, kişisel koruyucu donanımın sağlanıp sağlanmadığını inceleyerek kusur dağılımını belirler.
Çoğu iş kazasında işverenin kusur oranı %60-100 arasında değerlendirilir. İşçinin kişisel kusurunun yüksek olduğu istisnai durumlarda bile, işverenin gözetim ve denetim yükümlülüğü nedeniyle belirli oranda kusurlu kabul edildiği görülmektedir.
Süreler ve Yetkili Mahkeme
İş kazasından doğan tazminat davalarında zamanaşımı kural olarak 2 yıldır; ancak iş kazası aynı zamanda taksirle öldürme suçu oluşturduğu için ceza zamanaşımı uygulanır. Bu da süreyi 8 yıla, ağır kusur durumlarında 15 yıla kadar uzatabilir.
Yetkili mahkeme iş mahkemesidir. Davaya bakacak mahkeme; işyerinin bulunduğu yer, davalının ikamet yeri veya iş kazasının yaşandığı yer mahkemesi olabilir.
Sonuç
İş kazası sonucu ölüm; geride kalan ailenin maddi ve manevi geleceğini doğrudan etkileyen ağır bir durumdur. SGK’dan alınacak gelirlerin yanında, işverene karşı açılacak tazminat davaları ile yakınların ekonomik geleceği güvence altına alınabilir. Bu davalarda doğru hesaplama, kusur tespiti ve süreçlerin yönetimi son derece önemlidir. Bandırma, Gönen ve Susurluk bölgesinde iş kazası tazminat davalarınız için Kilercioğlu Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.