İş Kazası Nedir?
İş Kazası Nedir?
İş kazası, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 13. maddesinde tanımlanmış olup, sigortalının iş ilişkisi kapsamında bulunduğu sırada meydana gelen ve bedenen ya da ruhen zarara uğramasına neden olan olayları ifade eder. İş kazası kavramı, yalnızca işyerinde gerçekleşen olaylarla sınırlı olmayıp, kanunda sayılan belirli hallerde işyeri dışında meydana gelen kazaları da kapsar.
- İş Kazasının Hukuki Dayanağı
5510 sayılı Kanun m.13 uyarınca aşağıdaki haller iş kazası sayılır:
- Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada,
- İşveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle,
- Görevle işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle,
- Emziren sigortalı kadının süt izni sırasında,
- İşverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş geliş sırasında
meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hale getiren olaylar.
2. İş Kazasının Unsurları
Bir olayın iş kazası sayılabilmesi için aşağıdaki unsurların birlikte bulunması gerekir:
- Kazaya uğrayan kişinin sigortalı olması,
- Ortada ani ve dıştan gelen bir olayın bulunması,
- Olay ile yapılan iş arasında illiyet bağının mevcut olması,
- Sigortalının bedensel veya ruhsal olarak zarar görmesi.
Yargıtay uygulamasında, illiyet bağının değerlendirilmesinde işin niteliği ve somut olayın özellikleri esas alınmaktadır.
3. İş Kazasının Bildirilmesi
İş kazası meydana geldiğinde işverenin;
- Kazayı, kazadan sonraki 3 iş günü içinde
- Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) bildirme yükümlülüğü bulunmaktadır.
İşverenin bildirim yükümlülüğünü yerine getirmemesi, idari para cezası yanında, ileride açılacak tazminat davalarında aleyhe delil olarak değerlendirilebilir.
4. İş Kazasında İşverenin Sorumluluğu
İş kazalarından doğan sorumluluk, çoğu durumda kusur sorumluluğuna dayanır. İşveren;
- İş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almak,
- Çalışanı bilgilendirmek ve eğitmek,
- Gerekli denetimleri yapmak
zorundadır.
Bu yükümlülüklerin ihlali halinde işveren, meydana gelen zararlardan maddi ve manevi tazminat ödemekle sorumlu tutulabilir.
5. İş Kazası Sonrası Talep Edilebilecek Haklar
İş kazası geçiren işçi veya hak sahipleri aşağıdaki taleplerde bulunabilir:
- Geçici iş göremezlik ödeneği
- Sürekli iş göremezlik geliri
- Ölüm halinde hak sahiplerine bağlanan gelir
- Maddi tazminat davası (iş gücü kaybı, destekten yoksun kalma vb.)
- Manevi tazminat davası
SGK tarafından yapılan ödemeler, işverene karşı açılacak maddi tazminat davasında mahsuba tabi tutulur.
6. İş Kazasının İspatı
İş kazasının ispatı, özellikle uyuşmazlık halinde büyük önem taşır. İspat;
- İş kazası tutanağı,
- SGK kayıtları,
- Hastane ve adli raporlar,
- Tanık beyanları,
- Bilirkişi raporları
ile sağlanabilir.
7. Yargıtay Uygulaması
Yargıtay, iş kazalarına ilişkin uyuşmazlıklarda;
- İşverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerini,
- Kusur oranlarının doğru belirlenmesini,
- SGK ödemelerinin tazminata etkisini
dikkate alarak değerlendirme yapmaktadır. Özellikle bilirkişi raporlarının denetime elverişli olması, kararın isabeti açısından önemlidir.
8. Sonuç
İş kazası, yalnızca sosyal güvenlik hukukunu değil; iş hukuku ve borçlar hukukunu da ilgilendiren çok boyutlu bir hukuki meseledir. Hak kaybı yaşanmaması adına, iş kazasının doğru şekilde tespiti, süresinde bildirilmesi ve hukuki sürecin Yargıtay içtihatları doğrultusunda yürütülmesi büyük önem taşımaktadır.
22.03.2026 60 Av. Can KİLERCİOĞLU